| Jaargang 14, nr. 4 - december 2003 |
| Van de redactie |
|
De redactie heeft veel reden tevreden te zijn. De plannen voor een branchevereniging gaan vermoedelijk niet door, de WAZ wordt afgeschaft en bovenal: u heeft wederom in groten getale bijgedragen aan de totstandkoming van het bulletin.
Kath Starsmore laat beknopt het bestuursjaar de revue passeren en blikt vooruit naar 2004. Nu wordt het echt tijd om over actieve verenigingsdeelname te gaan nadenken, want er komen plaatsen vrij in het bestuur. Nieuw lid Derek Middleton geeft ons ook stof tot nadenken door de vraag op te werpen wanneer een vertaling "goed" is en een eerste aanzet tot beantwoording van deze vraag te geven. Marianne Kersbergen informeert ons over een cursus juridisch Frans die volgens de bijgeleverde foto in idyllische sferen plaatsvond. Een ander lid van de Franse sectie, Catherine Miginiac, laat ons delen in de vraag hoe je het leven van profvertaler kunt combineren met dat van amateur-zanger. Christoph Bouthillier heeft weer eens iets leuks op het internet ontdekt, te weten Gurunet. Hij is er helemaal aan verslingerd. Gelukkig slaat Marinus Strang meteen terug; hij confronteert ons met de harde werkelijkheid van machinevertalen. Er is nog hoop voor de ambachtelijke vertaler. Daarnaast hebben wij enkele business tips, interessante websites en mededelingen voor u. De redactie wenst u prettige feestdagen en alle goeds voor 2004.
Harold Alexander
|
| Van het bestuur |
|
Het jaar 2003 is in een razend tempo voorbij geflitst. Voor het bestuur is het een tropenjaar geweest, niet alleen qua temperatuur maar ook qua inzet voor de VZV. Vanaf mei zijn wij betrokken geweest bij de besprekingen die moesten leiden tot het oprichten van een branchevereniging. Het proces is in april van start gegaan, de VZV is er echter pas later - na ongeveer vier weken - in gestapt. Wij hebben deelgenomen aan de besprekingen van zes werkgroepen plus de stuurgroep (bestaande uit de voorzitters van alle meewerkende verenigingen). Vanaf het begin hebben wij ernstige bedenkingen gehad omtrent het doel en de begeleiding van dit proces. Intussen hebben wij conform het besluit van de Algemene Ledenvergadering van 3 oktober jl. onze medewerking aan het proces opgezegd. Meer hierover kunt u verderop in dit bulletin lezen.
Tijdens de besprekingen van de stuurgroep zijn wij op de hoogte gesteld van de Commissie Jurgens, die door het Ministerie van Justitie is ingesteld om het beleid ten aanzien van tolken en vertalers te coördineren binnen de justitiële keten (politie, Openbaar Ministerie, rechterlijke macht, advocatuur). Het Ministerie heeft gevraagd of er via de stuurgroep twee vertegenwoordigers uit de wereld van tolken en vertalers konden worden geleverd. Van de voorgedragen kandidaten is ons lid Lou Punt-Heyning gekozen om de vertalers te vertegenwoordigen.
Het jaar 2003 is ook een jaar van verandering. Enkele leden hebben hun lidmaatschap opgezegd. Dit óf omdat ze niet meer vertalen óf omdat ze het rustiger aan gaan doen. Om vergissingen te voorkomen willen we de leden er in dit verband op wijzen dat er een opzegtermijn van twee maanden geldt (uiterlijk 31 oktober dus).
In het kader van de bezuinigingen die tegenwoordig alom plaatsvinden, hebben ook wij moeten besluiten de broekriem aan te halen. Als gevolg hiervan is het contract met onze secretariaatsservice per 31 december 2003 opgezegd. De toelatingsprocedure is nu via de webstek dermate geautomatiseerd dat de diensten van het secretariaat overbodig zijn. De andere taken die door het secretariaat werden verricht (telefoondienst, één keer per jaar het nieuwe register opmaken en versturen, twee keer per jaar uitnodigingen voor de ALV versturen) worden voortaan door het bestuur zelf, eventueel met hulp van anderen, ter hand genomen.
Een andere wijziging die weliswaar pas in 2004 wordt doorgevoerd, maar al wel tijdens de ALV van oktober is aangekondigd, is de bestuurswisseling. Aangezien vrijwel het gehele bestuur tegelijkertijd (november 2001) in functie is getreden, hebben wij het volgende rooster van aftreden opgesteld.
Rest ons nog iedereen prettige feestdagen toe te wensen en een goed en gelukkig nieuwjaar. Namens het bestuur, Kath Starsmore, voorzitter |
| Bestuursbesluit inzake branchevereniging |
|
In april jl. is onder leiding van W&S Transition- en Interimmanagement een project van start gegaan met als doel de totstandkoming van een branchevereniging voor tolken en vertalers. Van het begin af aan -- de VZV is er ongeveer vier weken na de start 'ingestapt' -- heeft het bestuur ernstige bedenkingen gehad (en geuit) omtrent de werkwijze en aanpak van genoemd bureau. Zo is er een zestal werkgroepen in het leven geroepen, die onder meer onderwerpen als kwaliteitseisen en belangenbehartiging moesten bestuderen. Onderwerpen die in onze visie de taak zijn van een eenmaal opgerichte branchevereniging en die niets te maken hebben met de feitelijke oprichting van zo'n vereniging.
De verslaglegging van de besprekingen van deze werkgroepen liet ook veel te wensen over. Zo werden slechts die punten opgenomen waarover overeenstemming was bereikt. Discussiepunten en verschillen van mening werden niet genotuleerd en zijn dan ook niet terug te vinden in het beslisdocument. Eensgezindheid over de bedoeling van de beoogde branchevereniging is er evenmin. In de visie van de VZV behoort een branchevereniging iedere tolk en iedere vertaler te vertegenwoordigen. Dat er verschillen zullen zijn in niveau en kwaliteit spreekt vanzelf. Het is dan ook de taak van de branchevereniging zelf om deze verschillen voor de buitenwacht duidelijk te maken. Een van de deelnemende organisaties blijkt echter na zes maanden overleg nog steeds van mening te zijn dat de beoogde branchevereniging zuiver ten behoeve van het Ministerie van Justitie wordt opgericht. Zij schrijft namelijk in haar standpunt met betrekking tot het concept-beslisdocument:
"De besprekingen over een op te richten BV zijn opgestart op instigatie van het Ministerie van Justitie (MinJus). Men wenste voor alle tolken/vertalers één (1) onderhandelingspartner.
Van een branchevereniging die iedere tolk en iedere vertaler vertegenwoordigt, lijkt dus geen sprake. Evenmin van één (1) onderhandelingspartner: "Nogmaals wil ik benadrukken dat wij het overleg met justitie met betrekking tot zaken die gerechtstolken en juridisch vertalers betreffen niet uit handen wensen te geven." Na acht maanden van besprekingen is er dus geen enkele vooruitgang geboekt. De nu voorgestelde vereniging brengt geen verandering in de huidige situatie en verschilt organisatorisch in praktisch geen enkel opzicht van de grootste bestaande organisatie van tolken en vertalers in Nederland, het NGTV. Het voorstel van het NGTV om, met goedkeuring van de leden, zich zo te reorganiseren dat het de taken van de branchevereniging zou kunnen vervullen, is door een meerderheid van de andere organisaties afgewezen. Conform het besluit van de ALV van 3 oktober jl. om alleen nog verder te praten over het oprichten van een branchevereniging op basis van een NGTV 'nieuwe stijl' heeft het bestuur dan ook op 3 december jl. een brief aan W&S gestuurd met de mededeling dat de VZV zich terugtrekt uit het proces. De brief is met begeleidend schrijven ook aan het Ministerie gestuurd. Intussen heeft ook het NGTV zich teruggetrokken. NGTV-leden zullen het desbetreffende bestuursbesluit inmiddels hebben ontvangen. |
| Wanneer is een vertaling 'goed'? |
| Derek Middleton |
|
In maart 2003 ben ik lid geworden van de VZV. Voor mij was de toelatingstoets een belangrijke motivatie om lid te worden, want ik heb geen formele vertaalopleiding gevolgd of examen gedaan. De criteria zijn tenslotte 'zelfstandigheid en kwaliteit'. Ik was blij dat ik deze peer review had doorstaan, want dat zegt iets over de kwaliteit van mijn werk. Zes maanden later zat ik zelf het werk van een kandidaat te beoordelen en pas toen begon ik na te denken over wat een dergelijke toets inhoudt.
Als je een vertaling leest voordat je naar de originele tekst kijkt heb je al gauw een indruk van de kwaliteit. Dit oordeel is maar deels gebaseerd op (vermoedelijk) foute interpretaties of vertalingen van termen. Het gaat om de indruk van de tekst als geheel en die indruk blijkt maar weinig te veranderen nadat je de vertaling in detail hebt nagekeken. Maar hoe beoordeel je die vertaling uiteindelijk? En als de VZV streeft naar kwaliteit, naar 'goede vertalingen', hoe weten we dat een vertaling 'goed' is? Ik heb geen antwoorden, maar misschien kan ik wel een aanzet geven tot het denken over wat kwaliteit inhoudt.
Een goede vertaling is niets anders dan een goed geschreven tekst. Er zijn talrijke regels, definities, richtlijnen en aanbevelingen voor 'goed schrijven' en er zijn stapels boeken, bladen en websites over. Een goede vertaler verdiept zich in deze materie, ontwikkelt de kunst van het schrijven en vertaalt een en ander naar redactionele vaardigheden voor het repareren van een slechte stijl. Maar stijl hangt ook af van het type tekst en de doelgroep. Een wetenschappelijk artikel of rapport is niet hetzelfde als een marketingtekst of zakelijke website, om van een literaire vertaling nog maar te zwijgen! Vervolgens hebben we te maken met ieders persoonlijke schrijfstijl. Er zijn net zo veel manieren om een boodschap op te schrijven als er schrijvers zijn. Er zijn dus ook veel verschillende manieren om een correcte en goed leesbare tekst te schrijven. Is het mogelijk om dit terug te brengen tot een korte lijst van positieve eigenschappen die een tekst, ongeacht de aard en het doel ervan, moet bezitten om het predikaat 'goed' te verdienen? Een eerste poging:
Anders dan schrijvers hebben vertalers echter niet alle vrijheid om de dingen neer te zetten zoals zij willen. De vertaler moet een verhaal schrijven dat al geschreven is, wat het werk soms bijzonder moeilijk maakt. De brontekst kan goed of slecht geschreven zijn of is soms onduidelijk. Het heeft misschien een zeer eigenaardige toon. Hoe ga je daarmee om? Moet de vertaling dan ook een beetje rammelen of een aparte toon hebben? Waar houdt de vertaler op? In hoeverre bemoei je je met bovengenoemde punten 4 en 5?
Naar mijn mening is een goede vertaler een soort 'ghost writer' voor de auteur en vaak voor meerdere auteurs met verschillende schrijfvaardigheden en stijlen. De vertaler moet ervoor zorgen dat een tekst niet 'leest als een vertaling', een vaak gehoord oordeel dat altijd een pejoratieve betekenis heeft. (Helaas zegt dit veel over de reputatie van ons vak.) Het doel is een 'authentieke' tekst te schrijven: het woordgebruik, de zinsconstructies en uitdrukkingen moeten 'eigen zijn' aan de doeltaal. En dat gaat veel verder dan opzet, grammatica en nauwkeurigheid. Deze laatste eis voor een 'goede vertaling', die ik 'authenticiteit' noem, is het meest ongrijpbaar. Want wat 'eigen is' aan een taal verandert voortdurend en is niet gemakkelijk in een rijtje criteria te vatten. 'Goed' lijkt grotendeels een kwestie van 'gevoel' en ervaring te zijn.
Daarom gaan de VZV-richtlijnen over wat niet goed is en sommen zij een groot aantal aandachtspunten voor de corrector op. Kwaliteit als de afwezigheid van storing. Een andere manier om ernaar te kijken is de zaak om te draaien: wat betekent kwaliteit voor ons werk? Als dienstverleners zouden we ons altijd moeten afvragen welke toegevoegde waarden we leveren. Als de auteur van de tekst zich niet primair bezighoudt met schrijven, zouden we een betere tekst moeten leveren dan het origineel. Maar als de auteur een 'echte' schrijver is, bijvoorbeeld een journalist, copywriter of wetenschapper met een heldere geest en een vlotte pen, is het onze uitdaging de vertaling een gelijkwaardige uitstraling te geven. In het eerste geval is de toegevoegde waarde vanzelfsprekend en zichtbaar, in het tweede geval niet. Wanneer een vertaling slechts 'technisch' op fouten wordt beoordeeld, is het leveren van een tekst van goede kwaliteit impliciet een aparte dienst. Deze dienst heet 'redactie', met als doel een 'authentieke', goed geschreven tekst. Naar mijn idee kunnen onder 'vertalen' verschillende taken worden verstaan, die niet allemaal altijd nodig of even belangrijk zijn: vertalen (omzetten naar doeltaal), controleren en eventueel aanpassen van terminologie, uitleggen van begrippen aan een buitenlandse doelgroep, inhoudelijke redactie (opbouw, redenering), taalredactie (stijl, leesbaarheid). Wanneer we een vertaling beoordelen, is het belangrijk te weten wat de opdracht of doelstelling was. De ene vertaalopdracht is de andere niet. Eventuele schriftelijke reacties graag naar bulletin@vzv.info. |
|
Een Brits bedrijf stak miljoenen in een campagne om Indiase sauzen te promoten onder de naam 'Bundh', maar wist niet dat dit in het Punjabi, een van de officiële talen van India, 'kont' betekent.
Bron: The Guardian, www.onzetaal.nl/tp/?tp=2102
|
| Over permanente educatie gesproken... |
| Marianne Kersbergen |
|
Van maandag 2 tot en met vrijdag 7 november 2003 vond in het CIEP (Centre international d'études pédagogiques) te Sèvres, vlakbij Parijs, voor de vijfde maal in acht jaar een cursus juridisch Frans plaats. Het gezelschap bestond uit elf vertaalsters en één vertaler. Sommigen waren al voor de vijfde keer aanwezig, anderen voor het eerst.
Over de onderwerpen en de aanbieders van het programma was door Anneke de Haan en Hanneke Rutges vooraf overleg geweest met de organisatoren in Sèvres. Het resultaat was een op maat gesneden aanbod met dit keer het bedrijfsleven als rode draad. De eerste anderhalve dag heeft Dominique Jonkers (ex-bankier, juridisch en financieel vertaler Engels, Duits, Nederlands naar het Frans) een boekje open gedaan over balansen, verlies- en winstrekeningen en optiehandel. Een bijzondere combinatie van theorie en praktijk, waarbij ook nog aandacht was voor de vertaling naar het Nederlands. Vervolgens heeft de heer P. Dalion (hoogleraar handelsrecht aan het 'Conservatoire national des arts & métiers') ons in één middag in sneltreinvaart door het Franse faillissementenrecht geloodst. Gelukkig kregen we een overzichtelijk boekwerkje mee om alles nog eens rustig na te lezen. Daarna was er anderhalve dag aandacht voor het vennootschapsrecht. De heer Martin Briot (hoogleraar bestuursrecht aan de Université René Descartes - Paris V) wist ondanks alle vragen die op hem werden afgevuurd de grote lijnen van zijn betoog te handhaven en ons een overzicht te geven van de verschillende ondernemings- en bestuursvormen.
Dondermiddag hebben we ons tijdens een interne workshop beziggehouden met de terminologie van een oprichtingsakte SCI (société civile immobilière).
Alles bij elkaar een zeer leerzame en interessante week op een unieke locatie. Het statige gebouw waarin het CIEP is gehuisvest, was oorspronkelijk de koninklijke porseleinfabriek van Sèvres. Vervolgens fungeerde het als internaat met de eerste ENA (tertiaire opleiding tot docent of onderzoeker) voor meisjes in Frankrijk, waar een beroemdheid als Marie Curie heeft lesgegeven. Nu is het een kennis- en informatiecentrum voor leraren Frans over de hele wereld. We waren tijdens ons verblijf in gezelschap van onderwijsinspecteurs uit Benin en leraren Frans uit Rusland, Tsjechië en Colombia. Inspirerend was deze week ook dankzij het enthousiasme van alle deelnemers, zowel tijdens de cursus als in de vrije avonduren. We hebben een muziekavond beleefd met pianospel van Dominique Jonkers en zang van Frédérique Nouet. We zijn naar het theater of de bioscoop geweest; zijn samen uit eten gegaan en hebben relaties of vrienden bezocht. Kortom, dit soort permanente educatie mag wat mij betreft een permanent karakter krijgen. Bij voldoende belangstelling en inbreng van onze zijde is het CIEP zeker bereid om een vervolgcursus te organiseren. Het is ook denkbaar dat hetzelfde programma in het voorjaar van 2004 wordt herhaald voor een andere groep deelnemers. Ik stel mezelf beschikbaar om de coördinatie met het CIEP te verzorgen. |
| Professioneel vertaler versus amateur-zanger |
| Catherine Miginiac |
|
Twee jaar geleden heb ik besloten om een oude liefde weer op te pakken, namelijk zingen. Hiervoor ben ik lid geworden van Operagezelschap Norma te Heerlen. Vorig jaar werd Norma door het WOK-Muziektheater, een bevriend amateur-operagezelschap, gevraagd om mee te werken aan de productie van De Parelvissers, een opera van Bizet. Het doel was om eind november 2003 vier uitvoeringen te verzorgen in het Munttheater te Weert. Dit betrof een volledige productie met inbegrip van professionele solisten, orkest, ballet en regisseur. Alleen de koorleden waren dus amateurs. De organisatie en coördinatie waren in handen van het WOK-Muziektheater, dat ook voor de kleding en decors heeft gezorgd. Tot grote opluchting en tevredenheid van iedereen zijn alle inspanningen inmiddels met een daverend succes bekroond.
Een succesvolle operavoorstelling is op zich niets bijzonders en de 450 toeschouwers in de zaal verwachtten dan ook niets anders, vier avonden lang! Maar hoe kom je tot een dergelijk resultaat als je elke ochtend voor je eigenlijke beroep achter de computer moet gaan zitten? Een korte schets ter illustratie:
Lukt dat om je werk als freelance vertaalster met een dergelijke arbeidsintensieve hobby te combineren? Zitten je gedachten bij de juridische tekst die vertaald moet worden of bij de noot die zo moeilijk is om te pakken, vooral als er een tenor of een sopraan naast je staat te zingen? Voor een doorsnee mens, zeker als die ook geen 20 jaar meer is, gaat dit alles natuurlijk niet helemaal vanzelf. Als zelfstandige heb je het voordeel dat je zelf je werktijden bepaalt. Zo ben ik op de ochtenden na de repetities vaak later begonnen en 's middags kon ik zonodig even ontspannen. Zowel voor het werk als voor de zangkwaliteit was het belangrijk om de vermoeidheid en de spanningen niet op te stapelen. Mijn motto was dus: op tijd stoppen en uitrusten!
Ik heb dit hele jaar nauwelijks tijd en energie besteed aan acquisitie, want ik had mijn handen al vol met mijn vaste klanten. Het was ook niet de meest geschikte periode om mij goed in het werkdomein van nieuwe klanten in te leven. Wel heb ik met de grootste moeite het complexe dossier voor de aanbesteding van de Europese Commissie kunnen uitwerken en op tijd kunnen versturen. Uitstel hiervan was natuurlijk niet mogelijk.
Mijn omzet zal dit jaar waarschijnlijk een beetje lager uitkomen dan gebruikelijk, maar ik denk dat dit meer het gevolg is van de ongunstige economische situatie dan vanwege mijn arbeidsintensieve hobby. Het omvangrijke tijdsbeslag voor de operaproductie is uiteindelijk vooral ten koste gegaan van mijn privé-leven. Ik ben minder vaak uitgegaan in Maastricht en omgeving en heb ook minder buitenlandse uitstapjes naar bijvoorbeeld Parijs gemaakt. Voorts ben ik dit jaar waarschijnlijk de minst gemotiveerde huisvrouw van Nederland geweest en daardoor kan mijn echtgenoot inmiddels met een chef-kok concurreren! Hierbij is vermeldenswaardig dat de weinige koorleden die het project na één of twee maanden hebben opgegeven, meestal vrouwen met schoolgaande kinderen waren. In mijn geval speelde dit niet, omdat mijn zoon al uit huis is. Naast het grote plezier dat ik met deze unieke ervaring heb gehad, heb ik ook interessante dingen geleerd. Als je als amateur optreedt, heb je op zich niets te verliezen wanneer het een flop wordt, maar als je samen met professionals aan de slag moet dan voel je ook snel de druk die op hen rust. Voor de professionals staat er veel meer op het spel en ze verwachten dan ook dat de amateurs op niveau presteren. Deze indirecte druk op de amateurs is groter dan je op het eerste gezicht zou denken. Daarnaast heb ik ook gemerkt dat niet alleen vertalers met strakke deadlines moeten werken! Zelfs het orkest moest het met een minimaal aantal repetities zien te redden. Vóór de generale hebben beide koren, het orkest, de solisten en de danseressen maar één keer als geheel en in het theater zelf kunnen oefenen. Deze eerste en enige keer was natuurlijk een ramp omdat iedereen moest wennen aan de nieuwe omgeving, de afmetingen van het podium, de decors, de coulissen en al dat soort zaken, maar meer zat er helaas niet in. Goed omgaan met stress is blijkbaar belangrijk, ongeacht wat je beroep is! En nu? Het is ineens heel rustig geworden. Zoals gebruikelijk zijn er plannen voor een concert van Norma in het voorjaar en gelukkig ben ik opnieuw gecontracteerd door de Europese Commissie. De gewone gang van zaken neemt dus weer zijn loop. Ik geniet van deze relatieve kalmte, maar als ik hoor dat de sponsoren van onze operaproductie heel tevreden zijn en er wellicht een nieuwe productie op stapel staat, dan krijg ik alweer de kriebels... |
| Alt-klik weet bijna alles |
| Christoph Bouthillier |
|
Wij vertalers hebben het sinds kort eindelijk écht gemakkelijk. Immers, er is Gurunet. Om precies te zijn: www.gurunet.com.
Tegen mijn gewoonte in klikte ik onlangs op een intrigerende advertentie op een 'talige' website. Daarin werd, kort gezegd, beloofd dat men bij Gurunet zowat alles aan de weet kon komen. Nieuwsgierig geworden waagde ik een bezoek en binnen één minuut was ik geheel en al verk(n)ocht. De werkwijze van dit systeem is voor zover ik weet nieuw, maar in feite wordt niets anders gedaan dan het zeer slim en verbluffend gebruikersvriendelijk combineren van bestaande technieken. De kracht van zoekmachines als Google wordt gepaard aan de trefzekerheid van een encyclopedie, desgewenst aangevuld met een machinevertaling in één van elf talen (Chinees, Duits, Frans, Grieks, Italiaans, Japans, Koreaans, Nederlands, Portugees, Russisch en Spaans). Geen miljoenen hits waarbij u de moed in de schoenen zakt, maar welgeteld één. In de paar dagen dat ik Gurunet nu gebruik heb ik nog geen misser gehad. Antwoorden verschijnen binnen één à twee seconden, de eventueel gevraagde vertaling na ongeveer vijf seconden. Hoe werkt het? U haalt het Gurunet-programma binnen en installeert het. Vanaf dat moment hebt u naast uw gewone browser via een icoontje op de taakbalk steeds een alternatief scherm onder handbereik waarop een fenomenaal aantal onderwerpen (gesproken wordt van meer dan 600.000) op een logische en hiërarchische manier in het linker venster wordt gepresenteerd. Rechts verschijnt telkens de inhoud van het links gekozen 'lemma'. Vanuit ieder programma, bijvoorbeeld Word, kan Gurunet worden opgeroepen met Alt-klik op een willekeurig woord. Gurunet zelf is in het Engels, MAAR 'ze' hebben het met Systran gecombineerd, de moeder van alle automatische vertaalprogramma's. Al vrij lang geleden, omstreeks 1985, hoorde ik voor het eerst van dit grote, ik meen destijds 'Europese' project. Nu zal automatisch vertalen waarschijnlijk nooit tot volle wasdom komen, maar om bijvoorbeeld ook zonder kennis van het Engels in Gurunet tot een snel begrip van een bepaald thema of lemma te komen, zijn de daar geboden -- hoewel deels hilarische ('Evening Telegraph' => 'Abend-Fernschreiber') -- vertalingen zeker een uitkomst. De eerste zeven dagen kan de volledige functionaliteit worden getest. Daarna blijft een kale gratis versie over, onder andere zonder Systran. Voor USD 39,99 (eenmalig, per creditcard) krijgt u blijvend volledige toegang. Naar mijn bescheiden mening is dit verreweg het beste doel waaraan u op dit moment zo'n bedrag kunt besteden. |
| Een staaltje machinevertalen |
| Marinus Strang |
|
Naar aanleiding van een tip heb ik Systran (www.systransoft.com) weer eens geprobeerd. Eerst kreeg ik de melding "Deze pagina heeft zich verplaatst", maar toen kreeg ik toch een paar nuttige tips:
"Hoe te om een handboek te lezen. De doelstellingen in het lezen van een handboek zijn:
U kunt zien dat er sommige gelijkenissen aan onze doelstellingen in nota-neemt in een lezing zijn. Er zijn drie algemene methodes om deze doelstellingen te verwezenlijken:
SQ3R benadrukkend methode
U gaat uw tekst omhoog merken.
1.. "SQ" = "Onderzoek en vraag."
2.. Lees (dat eerste "R").
3.. Reciteer/rappel (dat tweede "R").
4.. Overzicht (dat derde "R").
|
| Ledenbestand |
|
Als nieuw lid verwelkomen wij Josh Dillon, vertaler te Amsterdam, brontalen Frans en Nederlands, doeltaal Engels. Zie voor nadere gegevens het VZV-ledenregister: www.vzv.info/ledenregister/index.html#20031101.
Justine van der Weiden-Brunsmann heeft haar (geassocieerd) lidmaatschap van onze vereniging per 22 oktober beëindigd. Marjo Bleys-Kemperman heeft haar lidmaatschap per 1 januari 2004 opgezegd. |
| Business tips |
|
Van Dale op i-mode
Van Dale kan nu ook via i-mode van KPN Telecom worden geraadpleegd. Betekenissen en vertalingen uit de Van Dale Pocketwoordenboeken Nederlands, Engels, Frans, Duits en Spaans zijn gratis on line beschikbaar. Op de Van Dale i-modesite is bovendien een Woord van de week-quiz te vinden, wordt de actualiteit gevolgd in de rubriek Taalnieuws en geeft het Taalweetje dagelijks interessante informatie over taal. Met een moderne mobiele telefoon is Van Dale nu op i-mode te raadplegen via www.vandalemobiel.nl onder de categorie 'Vinden'. Kijk voor meer informatie over de Van Dale i-modesite op het Van Dale Taalweb, www.vandale.nl, of op www.i-mode.nl.
Geen WAZ, geen premie
Europese facturen
Bron: www.fnv.nl/zelfstandigen.
Buitenlandse betalingen
Hulpje bij communicatie
|
| Websites |
|
Interessant artikel over computer-ondersteund vertalen op www.atril.com/docs/Benis-ITI-DVX.pdf.
Ingezonden door Marinus Strang.
Op de Taalunieversum vacaturebank vind je vacatures en opdrachten bestemd voor mensen die zich professioneel bezig houden met het Nederlands. Het gaat om voltijd- en deeltijdbanen, maar ook freelance klussen, scriptieplaatsen en stageopdrachten in Nederland, Vlaanderen en de rest van de wereld. Kijk op www.taalunieversum.org/vacaturebank/ voor meer informatie.
Interessante site voor financieel vertalers: europa.eu.int/eur-lex/nl/archive/2003/l_26120031013nl.html, de goedgekeurde internationale standaarden voor jaarrekeningen ofwel International Accounting Standards (IAS). Op deze Nederlandse versie van de site kun je heel eenvoudig switchen naar alle andere EU-talen.
|
| Mededelingen |
|
Tijdens het op 29 november jl. te Utrecht gehouden congres "Met andere woorden" heeft Christoph Bouthillier een inleiding gegeven onder de titel "Sprookjes d'r uit - Paranoia d'r in". De volledige PowerPoint-versie van zijn presentatie (*.PPS-formaat, 10 MB) kan worden gedownload via www.tekstotaal.com/sprookjes¶noia.
Voor de liefhebbers staan op de VZV-webstek www.vzv.info onder de rubriek "Nieuws" de bulletins van de stuurgroep ter voorbereiding van de oprichting van een branchevereniging voor tolken en vertalers. Er is een nieuwe versie van het VZV-ledenregister. Surf naar www.vzv.info en kijk onder "Ledenregister". |
| Nascholing |
|
Teamwork organiseert in samenwerking met de vereniging SIGV de cursus "Vast goed", een nascholingscursus op het gebied van onroerend goed, te houden op vrijdag 30 januari / vrijdag 13 februari 2004 in Hotel Park Plaza te Utrecht.
Informatie: Teamwork, Europalaan 67, 6226 CN Maastricht, tel. 043 3622045, fax 043 3622103, E-mail: tonyparr@wxs.nl of mlemmens@wxs.nl. |
| Congresverslag 'Met andere woorden' |
| "Eenheid in verscheidenheid..." |
|
Zaterdag 29 november jl. vond het congres 'Met andere woorden' in De Uithof plaats. Dit was een initiatief van 11 belangenorganisaties van tolken en vertalers die samen één overkoepelende branchevereniging willen vormen voor alle tolken en vertalers in Nederland.
Lezing Prof. dr. Erik Hertog - Europese Ontwikkelingen
Dhr. Hertog meende als "buitenlander en buitenstaander" een en ander te kunnen toevoegen aan de discussie vanuit een Europees standpunt. Op dit ogenblik wordt vanuit de Europese branche-organisatie voor Translation Services gewerkt aan een kwaliteitsnorm voor vertaalbureaus. Dhr. Hertog constateert: "We komen dan op het terrein van kwaliteit, die bijna wordt gedefinieerd als een set van normen. Normen worden steeds belangrijker; ook in onze tolk- en vertaalwereld. Ze leiden tot grotere efficiëntie, wat met name ook een belangrijke norm is voor de opdrachtgevers. Het globaliseren van een bepaald tolkbeeld zal steeds belangrijker gaan worden."
Volgens dhr. Hertog vormen normen de basis van kwaliteitssystemen, maar hij voegt daaraan toe dat "kwaliteit echter erkend moet worden door anderen en door instituten waar men voor werkt."
Dhr. Hertog concludeert dat we "de verscheidenheid niet uit het oog mogen laten verliezen dat er meer eenheid is in de tolkenwereld dan verscheidenheid. Naarmate men zich organiseert, en naarmate men als beroep naar eenheid en kwaliteit streeft, zal dat voor dat beroep interessante voordelen en toekomstperspectieven kunnen opleveren."
Hilarisch intermezzo - "De gedachte aan één branche"
Aangezien het voor veel deelnemers toch redelijk vroeg dag was en de koffie nog maar net zijn uitwerking begon te hebben, was dit het ideale moment voor een 'wake up call'. Performer Teele Hindriks wist meteen de aandacht op zich te vestigen door kleine koebelletjes (symboliserend voor 'alle kleine verenigingen') en één grote koebel (symboliserend voor de branchevereniging) te luiden en zich hardop af te vragen hoe we met zijn allen van die kleine belletjes één grote bel konden maken, zodat we "de gedachte aan één branche konden inluiden". Teele constateerde dat hiervoor eerst flink genetwerkt moest worden en begon bollen wol in het publiek te gooien met de opdracht dat iedereen maar eens even flink moest netwerken en de bollen verder het publiek in moest gooien. De wirwar van draden die daardoor ontstond, was ons 'netwerk'. Teele sloot de hilarische sessie af door de grote bel te luiden en de volgende woorden uit te spreken: "De gedachte aan één branche wordt bij deze ingeluid!"
Lezing Arriën Kruyt - De stand van zaken
Het oprichten van een branchevereniging draait in essentie om twee vragen: Hoe kun je van alle kleine, bestaande verenigingen één overkoepelende vereniging maken? En hoe kan de branche in zijn geheel hiervan profiteren? Dhr. Kruyt beschrijft de huidige situatie van de branche als volgt: "De huidige situatie wordt gekenmerkt door de oude situatie; een slechte rechtspositie. Als freelancer trekt u in een onderhandelingssituatie met uw opdrachtgevers toch vaak aan 't kortste eind. De opdrachtgever heeft een aanzienlijk machtigere positie om zijn voorwaarden op te leggen." Dit is niet het enige obstakel waar je als tolk/vertaler mee te kampen hebt, zo constateert dhr. Kruyt. "De status van het beroep is lager dan het verdient, waardoor een slechte honorering een logisch gevolg is. Bovendien is het veld verdeeld en zijn de markt en de branche dermate ondoorzichtig, dat het voor de opdrachtgever onduidelijk is tot wie hij zich zou moeten wenden als hij een tolk/vertaler nodig heeft. Daar komt nog bij dat de markt de afgelopen jaren is verslechterd." Toch ziet dhr. Kruyt de toekomst optimistisch tegemoet, want "Eendracht maakt macht," zo stelt hij. Een branchevereniging behartigt belangen, maar volgens dhr. Kruyt moet dit in een bredere context worden gezien. "Belangenbehartiging is niet alleen maar dat je knokt voor betere verloning en bemiddeling, maar dat je er ook voor zorgt dat zo'n branche in de markt gezet wordt. Een branchevereniging is een gesprekspartner." Een terugkerend thema in deze discussie is kwaliteit. "Je moet kunnen waarborgen dat de leden die bij jouw branchevereniging zijn aangesloten kwalitatief in orde zijn." Het belang van een kwaliteitsregister staat volgens dhr. Kruyt buiten kijf. Hij uit echter kritiek op het feit dat dit momenteel door het Ministerie van Justitie wordt aangelegd en bijgehouden: "Ik begrijp dat Justitie dat gedaan heeft, maar ik vind het een foute zaak dat zoiets essentieels als een register van je eigen branche door een buitenstaander wordt beheerd. We moeten naar een situatie toe waarin het register van gekwalificeerde, gecertificeerde tolken en vertalers beheerd wordt door de branche zelf." Tevens vindt hij de mogelijkheid tot interne tuchtrechtspraak binnen de branchevereniging een belangrijke voorwaarde: "Iemand die zich misdraagt, moet je een waarschuwing of een boete kunnen geven en als hij of zij het helemaal te bont maakt, dan moet je hem eruit kunnen zetten. Als je je branche serieus neemt, ben je ook bereid maatregelen te treffen om de branche goed te houden."
Wat is niet de taak van de branchevereniging?
Tegenwoordig kunnen brancheverenigingen niet meer hun eigen, vaste tarieven instellen. Er kan echter wel invloed worden uitgeoefend op de hoogte van de honorering. "Je moet werken met bandbreedtes en mensen adviseren daar niet onder te gaan zitten." Je kunt als vereniging geen opdrachtgevers verplichten alleen maar gebruik te maken van de diensten van de eigen leden. "Je kunt wel bij overheids- of semi-overheidsinstellingen bedingen dat zij alleen maar gebruik zullen maken van geregistreerde, gekwalificeerde, gecertificeerde tolken en vertalers die bij die branchevereniging zitten. Het is niet goed denkbaar dat een overheidsdienst gebruik maakt van iemand die niet goed vertaalt of tolkt, want dan doe je als overheid je burgers tekort. Maar als je je zaken niet goed voor elkaar hebt, kan een overheidsdienst besluiten het zelf te regelen." Tot slot moet goed voor ogen worden gehouden "dat een branchevereniging geen overheidsorgaan is".
Wat is de branchevereniging dan wel?
Bestuur
Wat kunnen we verwachten in de nabije toekomst?
Wat gaat het kosten?
Wat gebeurt er met de bestaande verenigingen?
Dhr. Kruyt is van mening dat dit het juiste moment is om een branchevereniging op te richten, aangezien het Ministerie van Justitie momenteel werkt aan wettelijke regelingen op het gebied van tolken en vertalen. "Op zo'n moment moet je daar als branche bij zijn. Kamerleden willen gevoed worden door mensen die ergens verstand van hebben. Dan moet je ervoor zorgen dat er een gezaghebbende branchevereniging is die de overheid adviseert. Je moet zorgen dat je meespeelt in dat proces. Op Europees niveau idem dito. Je moet georganiseerd zijn om op adequaat niveau te kunnen praten met de Europese Commissie. Dat biedt je kansen." Erkenning van het beroep tolk/vertaler blijft een gevoelig punt bij deze beroepsgroep en er heerst een algemeen gevoel dat 'hier toch niets aan te veranderen is'. Dhr. Kruyt steekt de deelnemers echter een hart onder de riem: "Het is een kwestie van je manifesteren en druk uitoefenen. Ik denk dat zo'n discussie over wetten een unieke mogelijkheid biedt om dingen tot stand te laten komen. Als ergens in een wet of wettelijke regeling gedefinieerd is wat een vertaler of tolk is, dan werkt zoiets door op de andere gebieden waar die wet over gaat." Een logisch gevolg van erkenning is de hoogte van de honorering. Ook hierin maakt eendracht macht volgens dhr. Kruyt: "Daar moet je voor knokken, je moet daarin samenwerken. Dan komt het niet morgen tot stand, maar wel op de lange termijn."
Kernteam
Lezing mr. J.P.H. Donner - Minister van Justitie
Dhr. Donner begon zijn betoog met de conclusie: "U bent vandaag op weg naar eenheid in verscheidenheid." Vervolgens ging dhr. Donner verder in op de samenhang tussen inburgering en het verwerven van taalvaardigheid. Instanties en hulpverleners kunnen bij communicatieproblemen met anderstaligen gratis een beroep doen op het Tolken en Vertaal Centrum Nederland op grond van de subsidieregeling Tolkencentrum. Die regeling stamt uit de jaren zeventig, toen het minderhedenbeleid gericht was op het persoonlijk welzijn en de mogelijkheid om hier een eigen cultuur en identiteit te beleven; integratie met behoud van eigen taal en cultuur. Dhr. Donner zegt over het huidige integratiebeleid: "Het spreken van de Nederlandse taal is absoluut een voorwaarde om met succes een plek in onze samenleving te vinden." Het kabinet wil daarom meer samenhang aanbrengen in het beleid van inburgering, verwerving van taalvaardigheid en het beschikbaar stellen van tolk- en vertaaldiensten. Bijstand van tolken of vertalers in rechtzaken is een recht dat iedere verdachte toekomt die de taal in het land van de rechter niet machtig is. Daarbij is de overheid verantwoordelijk voor het scheppen en in stand houden van een systeem, waar binnen strafzaken kosteloze bijstand van tolken en vertalers is gegarandeerd. Hierbij is kwaliteitsborg van essentieel belang: "Wij werken nu aan een kwaliteitsbeleid voor tolken die werkzaam zijn bij de gerechten en de IND. Een belangrijk punt daarbij is dat het voor afnemers van de diensten praktisch onmogelijk is te beoordelen of de tolk of vertaler over voldoende niveau en deskundigheid beschikt om zijn werkzaamheden naar behoren te verrichten. De deskundigheid van de deskundigen laat zich nu eenmaal door degenen die daarvan afhankelijk zijn lastig meten. Daarvoor is meer nodig; uiteraard opleiding, maar ook een transparante vorm van kwaliteitsborg. Zowel voor wat betreft opleiding als kwaliteitsborg, reken ik op een grondige aanpak door uw nieuwe branchevereniging en vertrouw erop dat een professionele, betrouwbare en integere beroepshouding als eerste punt op de agenda van uw vereniging staat." Dhr. Donner heeft hoge verwachtingen van de toekomstige branchevereniging: "Ik verwacht van uw vereniging een deskundige en constructieve inbreng in de Commissie Kwaliteitseisen Tolken en Vertalers. Die commissie krijgt tot taak de kwaliteitseisen voor basiscompetenties voor tolken en vertalers te formuleren die justitiële diensten minimaal voor een goede taakvervulling nodig hebben." Die kwaliteitseisen gaan dienen als voorwaarde voor het opnemen in een landelijk kwaliteitsregister. Kwaliteitseisen formuleren betekent normering van de minimumeisen of kerncompetenties. Het gaat hier om kennis, vaardigheden en beroepshouding. Bij die normering zijn drie aspecten die om bijzondere aandacht vragen:
Opleiding
Toelating tot de praktijk
Toetsing in de praktijk
Deze drie aspecten zijn ook van belang voor de wet op de beëdigde vertalers: "Bij de herziening van deze wet komen ook onze huidige beleidsinzichten inzake tolken aan de orde, evenals de rol die uw branchevereniging bij de concrete vormgeving daarin zal spelen. Een ander aspect waar ik de nieuwe branchevereniging nadrukkelijk op aanspreek, betreft de noodzaak om de integriteit te borgen. U bent niet afhankelijk van degene voor wie u vertaalt, maar diegene is wel afhankelijk van u. We moeten erop kunnen vertrouwen dat tolken en vertalers onkreukbaar en integer zijn. Een goede borg van integriteit dient naar mijn mening niet in de eerste plaats op regelgeving te zijn gebaseerd, maar vooral op een proces van integriteitsbevordering. Dat proces zal vooral binnen de branchevereniging vorm moeten krijgen. Daarvoor is het nodig dat u met elkaar discussieert over wat in concrete praktijksituaties integer is en wat niet. Het is van belang dat u binnen uw vereniging ethische dilemma's communiceert en bespreekbaar maakt."
Deelsessies
De deelsessies:
Uit de verschillende discussies in de deelsessies, waaraan met enthousiasme en betrokkenheid actief werd deelgenomen door de aanwezigen, kwamen, ongeacht het onderwerp, toch een aantal terugkerende thema's in verschillende vormen naar voren:
Met 350 deelnemers en interessante discussiepunten kan de organisatie in vele opzichten terugkijken op een geslaagde dag. Het begin is er en de toon is gezet. Wie "A" zegt moet ook "B" zeggen en dat is in deze linguïstische context wellicht geen onoverkomelijk obstakel.
Astrid Hanssens
|
| Sluitingsdata kopij |
Uw bijdragen voor deze bulletins graag naar bulletin@vzv.info. |
| Colofon |
|
Het Bulletin is een periodieke uitgave van de
Vereniging Zelfstandige Vertalers. Algemene correspondentie:
VZV
Het bestuur van de VZV bestaat uit:
Kath Starsmore, voorzitter
Berichten aan het bestuur:
Berichten aan de redactie van het Bulletin:
Berichten aan de commissie permanente educatie:
Berichten aan de commissie publiciteit:
Berichten aan de commissie Europese vertaalnorm:
Berichten aan de IT-commissie (beheer webstek en adresgegevens):
Berichten van leden aan leden:
Voor meer informatie over de VZV:
|