Jaargang 16, nr. 2 - juli 2005

Inhoud
  1. Van de redactie
  2. Ten afscheid
  3. Van het bestuur
  4. Algemene ledenvergadering en lustrumviering VZV
  5. Overgangsrecht in wetsvoorstel 'gerechtstolken en beëdigde vertalers'
  6. Permanente educatie
  7. Blijde bijblijverij
  8. Tarieven: een heikel punt
  9. Algemene voorwaarden VZV binnenkort ook in andere talen beschikbaar!
  10. Eén jaar VZV-lidmaatschap
  11. Oproep in verband met verzendlijst
  12. Signaallijst ongevraagde facturen
  13. Business tips
  14. Cursus voor vertalers Frans <-> Nederlands
  15. Taalkundig knarsetanden
  16. Ledenmutaties
  17. Sluitingsdata kopij
  18. Eten en drinken in de Romeinse tijd
  19. Colofon

Van de redactie
Hartje zomer, buiten schijnt de zon, geen weer om aan het werk te zijn. Zou je denken. Wij weten wel beter. Niet zonder reden bereikt dit zomerbulletin u enigszins overtijd. Het was weer even spoed, spoed en nog eens spoed. Ook andere VZV-leden zitten bepaald niet stil, zoals u uit de inhoud van dit bulletin zal blijken.
Marianne Kersbergen geeft een overzicht van een aantal zaken waar het bestuur zich mee bezighoudt en blikt daarin reeds vooruit naar de algemene ledenvergadering in oktober (waarover ook meer in dit bulletin).
In een e-mail aan Marianne Kersbergen komt Maarten Abelman, die het wetsvoorstel "gerechtstolken en beëdigde vertalers" heeft opgesteld en zich bezighoudt met de nota's van antwoord op de kamervragen naar aanleiding van het wetsvoorstel en het rapport-Jurgens, terug op het overgangsrecht in het wetsvoorstel. Weer vooruitgang geboekt, denk je dan, als rechtgeaard beëdigd vertaler.
De commissie PE legt uit welke plannen zij voor de komende tijd heeft en doet enkele voorstellen.
Om in de zakelijke sfeer te blijven: tarifering is zoals we weten al jaren een heikel punt; enkele maanden geleden besteedde het tijdschrift De Zaak daar aandacht aan en voor belangstellenden verwijzen wij daar nu naar.
Het verheugende nieuws is dat onze algemene voorwaarden binnenkort in meerdere talen verkrijgbaar zijn.
Heleen Gelinck legt uit waarom zij na jaren uit de "nog geen lid"-kast kwam en hoe dat haar leven heeft verbeterd; dat moet anderen toch aanmoedigen om ook de uitdaging aan te gaan?
Een oproep om de VZV-verzendlijst aan te vullen met de e-mailadressen van het hele notariaat in den lande en een website waar u moet zijn als u nog steeds facturen voor niet-geleverde diensten krijgt toegestuurd.
Hofleverancier van technische tips Christoph Bouthillier legt u precies uit wat u altijd al wilde weten.
Tot slot enkele Romeinse wetenswaardigheden rond de komende ledenvergadering. U kunt het maar vast in huis hebben.

Een goede zomer en wederom veel leesplezier toegewenst.

Harold Alexander
Nelly Eijgenraam
Marcus de Geus

bulletin@vzv.info

Inhoud

Ten afscheid
Dit is het laatste nummer van het bulletin waaraan ik -- als redactielid -- mijn medewerking heb verleend. Ik heb mij het afgelopen jaar vrij intensief beziggehouden met mijn opleiding tot nationaal gids en zal daar ook de komende maanden nog de nodige aandacht aan besteden. Ik vind het bijzonder prettig dat Hanneke Rutges bereid is het stokje van mij over te nemen. Hartelijk dank, Hanneke. Ergens tussen Tinallinge en Amsterdam zal van de zomer de feitelijke overdracht plaatsvinden. In de periode dat ik aan het bulletin heb meegewerkt (sinds april 2002) kreeg de redactie -- incidenteel -- (meestal) positieve en opbouwende feedback, waardoor het bulletin in de loop der jaren is gegroeid tot wat het nu is. Ik wil eenieder hiervoor hartelijk danken en vooral ook aanmoedigen met de bulletinredactie te blijven communiceren.

Harold, maatje van het eerste uur, en Marcus wil ik -- niet alleen vanaf deze plek -- hartelijk bedanken voor de prettige redactionele samenwerking.

Nelly Eijgenraam

Inhoud

Van het bestuur
Sinds mijn vorige stukje in dit bulletin heb ik jullie namens het bestuur twee maal met een tussentijds bericht geïnformeerd en uit de diverse reacties via de discussielijst blijkt wel dat de VZV bruist van het leven. Het bestuur waardeert het zeer dat er wordt meegedacht en gediscussieerd; we hopen dat dit ook in de toekomst zo zal blijven. Voorlopig verkeert de 'Alliantie van tolken- en vertalersorganisaties' (ATVO) nog in de beginfase en wordt door alle deelnemers hard en vooral in positieve stemming samengewerkt. We hebben dus wat tijd nodig om te kunnen beoordelen of dit samenwerkingsverband de beoogde voordelen voor de VZV gaat opleveren. We blijven jullie op de hoogte houden en zullen dit onderwerp zeker op onze volgende ALV behandelen.

Ondertussen lijkt het erop dat de VZV gehoor heeft gekregen voor één van de aangedragen kritiekpunten op het wetsvoorstel; namelijk de aanpassing van het overgangsrecht waardoor volgens de wet van 1878 beëdigde vertalers hun beëdiging behouden zonder toetsing over vijf jaar. Een bescheiden succes op één van onze kritiekpunten dus. Meer details staan in dit bulletin onder het kopje 'Overgangsrecht in wetsvoorstel gerechtstolken en beëdigde vertalers'.

Voor vrijwel alle beroepen geldt tegenwoordig dat vakkennis en deskundigheid gedurende het hele werkzame leven bijgehouden moeten worden. Levenslang leren, nascholing, bijscholing, permanente educatie (PE): het doet er niet toe hoe je het noemt, als je het maar doet. Uit het in maart 2004 gepubliceerde resultaat van een enquête onder de VZV-leden is gebleken, dat VZV-leden PE als een essentieel onderdeel van hun werk beschouwen, maar ook dat zij graag op de hoogte gehouden willen worden van interessante mogelijkheden op dat gebied. De PE-commissie is op dit moment druk doende via allerlei kanalen informatie te vergaren. Verderop in dit bulletin vraagt de PE-commissie de leden om hun medewerking bij de totstandbrenging van de informatievoorziening over PE-activiteiten. Wacht niet te lang met reageren, want dit initiatief staat of valt met jullie inbreng.

Ons lidmaatschap van PZO heeft grote voordelen. De uitstekende begeleiding bij het lobbytraject bij de Tweede Kamer is daar wel het beste bewijs van. Helaas heeft het bestuur niet voldoende menskracht om alle mogelijkheden van PZO optimaal te benutten. Er is evenmin tijd om deel te nemen aan de ledenvergaderingen van PZO. Wie deze interessante taak op zich wil nemen, wacht niet langer en vraagt nu om meer informatie bij het bestuur (vzv-bestuur@vzv.info).

Op het gebied van vertalen lijkt de roep om kwaliteit toe te nemen en daar kunnen wij als VZV-leden per definitie aan voldoen. Maar ook de vraag naar meer, sneller, beter en vooral goedkoper lijkt volop in de markt aanwezig. Of wij met name op dat laatste punt moeten toegeven, is nog maar de vraag. Gezien de hoge kwaliteitseisen waaraan een VZV-lid vóór toetreding moet voldoen, kunnen wij met recht trots zijn op het kwaliteitslabel VZV-lid en dat ook in onze externe contacten uitdragen. En als wij ons laten voorstaan op kwaliteit en goede service, dan hangt daar natuurlijk een overeenkomstig prijskaartje aan. Goedkoper kunnen wij het dus niet, wel beter!

Namens het bestuur, Marianne Kersbergen, voorzitter
15 juni 2005

Inhoud

Algemene ledenvergadering en lustrumviering VZV
Vrijdag 7 oktober 2005, 12.30 - 21.00 uur

De VZV bestaat dit jaar 15 jaar. Een mooie reden om aan het programma van onze volgende ALV een feestelijk tintje te geven. Als locatie is gekozen voor het Bijbels Openluchtmuseum bij Nijmegen, óók al omdat Nijmegen als oudste stad van Nederland dit jaar feest viert. Ons aller penningmeester (pecunia non olet) Albert van Veghel heeft als 'onze man ter plaatse' de mogelijkheden van een combinatie van beide festiviteiten onderzocht en een bijzonder aantrekkelijk programma samengesteld. Dit programma zal mede in het teken staan van 'Nijmegen 2000' en met een overheerlijke Romeinse saus worden overgoten. Noteer dus allen deze datum vast in jullie agenda. Let op: de ALV zelf begint vroeger dan gebruikelijk (13.00 uur). Het avondprogramma is tegen 21.00 uur afgelopen zodat iedereen, al dan niet met openbaar vervoer, op een redelijke tijd terug naar huis kan reizen. Zoals gebruikelijk zijn introducés van harte welkom na de ALV (vanaf 15.00 uur). Dé gelegenheid dus om een nog aarzelende hooggekwalificeerde collega enthousiast te maken voor het VZV-lidmaatschap.

Voorlopig programma (tijden bij benadering):

12.30 - 13.00
Ontvangst (met koffie en Romeins gebak)
13.00 - 15.00
Algemene ledenvergadering
15.00 - 17.00
Rondleiding museum
17.00 - 18.00
Borrel
18.00 - 19.00
Romeinse workshops (onder voorbehoud)
19.00 - 21.00
Romeins buffet onder het motto 'Brood en Spelen' (toepasselijke muziek, gastspreker en Romeinse verloting)
21.00
Vlammende afsluiting

Inhoud

Overgangsrecht in wetsvoorstel 'gerechtstolken en beëdigde vertalers'
Marianne Kersbergen

Op 3 juni 2005 organiseerde het NGTV een studiedag. Hierbij was onder meer mr. Maarten Abelman aanwezig, die het wetsvoorstel 'gerechtstolken en beëdigde vertalers' heeft opgesteld en zich bezighoudt met de nota's van antwoord op de kamervragen naar aanleiding van het wetsvoorstel en het rapport-Jurgens. Tijdens zijn lezing heeft hij informatie gegeven die ook voor VZV-leden van belang is. Per e-mail heb ik hem gevraagd om een bevestiging. Zijn antwoord van 8 juni jl. staat hieronder:

Goedemiddag mevrouw Kersbergen,

Dank voor uw bericht. Het is leuk te bemerken dat een lezing als effect heeft dat een veel grotere groep tolken en vertalers bereikt wordt dan in de zaal aanwezig was. Het is inderdaad juist dat ik (ondermeer) over het overgangsrecht heb gesproken zoals dat voor (de huidige) beëdigd vertalers zal komen te luiden. Voordat ik hier nader op in ga moet ik eerst even formeel worden. Aangezien de wijziging van het overgangsrecht inzake de beëdigd vertalers in de nota van wijziging is opgenomen en de Minister van Justitie hiermee nog moet instemmen, kan ik u thans nog geen bevestiging geven dat het overgangsrecht ook daadwerkelijk zal worden aangepast. Wel kan ik u mededelen dat het inderdaad ons plan is dit overgangsrecht aan te passen en wel in die zin dat voorgenomen toetsing aan de opleidingscriteria na vijf jaar komt te vervallen. Het is onze gedachte dat een beëdigd vertaler in het register wordt ingeschreven na overlegging van een vog (en nadat hij/zij kan aantonen beëdigd vertaler te zijn). Deze inschrijving geldt dan voor vijf jaar. Na die vijf jaar dient wederom een vog overgelegd te worden, tevens dient er een kleine bijdrage betaald te worden voor de administratieve verwerking van de verlenging (een beperkt bedrag wat voor iedereen in het register zal gelden). Uiteraard dienen de beëdigd vertalers ook mee te werken aan de éducation permanente. Indien aan deze voorwaarden wordt voldaan zal de inschrijving verlengd worden. De toetsing van de opleidingscriteria vervalt derhalve. Dit komt mij voor als een nette overgangsregeling. U ook? Ik ben thans bezig met de afronding van de nota naar aanleiding van het verslag en de nota van wijziging. Ik wil e.a. uiterlijk komende week afgerond hebben. Planning was dat dit al eerder zou zijn, maar er kwamen enkele spoedwerkzaamheden tussendoor. Maar goed, dat zal voor u in de dagelijkse praktijk niet onbekend voorkomen.

Met vriendelijke groet,

Maarten Abelman

Het door PZO ondersteunde lobbytraject van de VZV-alliantie (brieven en gesprekken Tweede-Kamerfracties) en onze andere inspanningen in het vervolgtraject hebben ongetwijfeld bijgedragen aan deze voorgenomen aanpassing van het overgangsrecht.

Inhoud

Permanente educatie
Commissie Permanente Educatie (educatie@vzv.info): Yvonne Munnikhof, Hugh Quigley, Saskia Wieberdink
De VZV is een organisatie van zelfstandige vertalers die zich onderscheidt doordat zij bij de toelating hoge eisen aan haar leden stelt op het gebied van kwaliteit, zelfstandigheid en professionaliteit. Tot nog toe heeft de VZV geen systematische activiteiten ontplooid om te bevorderen dat de leden na hun toelating aan deze eisen blijven voldoen, en dat terwijl klanten eerder voor een VZV-vertaler zullen kiezen wanneer zij erop kunnen vertrouwen dat deze permanent zijn/haar kwalificaties op peil houdt.

De commissie PE wil de komende tijd een aantal activiteiten ontplooien waarmee de VZV zich duidelijker kan profileren als organisatie die waarde hecht aan de permanente educatie van haar leden.

Wij denken hierbij aan drie typen activiteiten:

  1. het verstrekken van informatie over PE-activiteiten;
  2. het ontwikkelen van een systeem van kwaliteitsborging;
  3. het organiseren van PE-activiteiten, alleen of in samenwerking met andere organisaties.

Op het tweede en derde punt komen wij in een later stadium terug. In deze brief doen wij een voorstel voor een systeem van informatieverstrekking over PE-activiteiten 'voor en door de leden'.

VZV-leden zijn hoogopgeleide, hooggekwalificeerde professionals die uitsluitend gebaat zijn bij PE-activiteiten van een zeer goed niveau. Wie zijn meer geschikt om hun collega's op de hoogte te stellen van interessante cursussen, lezingen, workshops, seminars, bijeenkomsten e.d. dan de VZV-leden zelf? We denken daarbij zeker niet uitsluitend aan specifiek voor vertalers georganiseerde activiteiten, maar ook aan activiteiten die worden georganiseerd voor andere (hooggekwalificeerde) professionals.

Het kan hierbij zowel informatie betreffen over activiteiten die in het verleden hebben plaatsgevonden (a) als inlichtingen over toekomstige activiteiten (b).

(a) Informatie over reeds gevolgde activiteiten kan naar onze mening het best in het VZV-bulletin worden geplaatst, zoals overigens al geregeld gebeurt. We roepen alle VZV-leden op om zoveel mogelijk (al is het maar kort) verslag te doen van gevolgde PE-activiteiten. Al worden veel activiteiten eenmalig georganiseerd, het kan toch zinvol zijn ervaringen uit te wisselen, al is het alleen maar omdat een en hetzelfde instituut vaak verschillende activiteiten organiseert.

(b) Wij stellen ons voor informatie over toekomstige PE-activiteiten wat meer systematisch te verspreiden volgens het principe 'voor en door de leden'. We verzoeken leden om, wanneer zij weten dat er een voor VZV-leden (potentieel) interessante activiteit wordt georganiseerd, informatie hierover te mailen aan de PE-commissie (educatie@vzv.info). De PE-commissie zal deze informatie geregeld (bijvoorbeeld één keer per maand) per e-mail onder de leden verspreiden.
We verzoeken de leden ons (zo mogelijk) de volgende informatie over de bewuste PE-activiteit te verstrekken:

  • naam van de cursus
  • datum/tijdstip
  • plaats/locatie
  • doelgroep
  • korte weergave van de inhoud
  • kwaliteit (eventuele verwijzing naar eerder artikel in VZV-bulletin)
  • contactinformatie

De informatie over PE-activiteiten die nu via de secretaris wordt verspreid, kan in dezelfde (maandelijkse) mail worden opgenomen, zodat de informatieverstrekking over dit soort activiteiten minder versnipperd verloopt.

In de eerste maanden van 2006 kunnen we nagaan of de voorgestelde methode aan de verwachtingen beantwoordt.

Inhoud

Blijde bijblijverij
Christoph Bouthillier
Een vorm van -- helaas puntenloze -- permanente educatie is het benutten van diverse comfortabele en gratis bronnen op uw pc. Hier een kleine maar fijne selectie:

Teletekst van de NOS: fabelachtig snel; probeer eens de beeldoptie 'groot'; niet direct zichtbare paginanummers kunt u gewoon intypen; zie www.teletekstbrowser.nl.
Voorbeelden uit andere landen zijn Ceefax van de BBC op de onofficiële site www.ceefax.tv, Videotext van de ARD op www.ard-text.de, van de ZDF op www.ard-text.de of van de ORF op teletext.orf.at.

Een RSS-feed; RSS staat voor Rich Site Summary of Real Simple Syndication; u hebt hiervoor een speciaal maar uiteraard gratis programma nodig, zie bijvoorbeeld www.rssreader.com. Op heel veel nieuwsgerelateerde sites ziet u een minuscuul rood rechthoekje met de letters RSS erin, d.i. een teken dat die site 'feeds' -- nieuwsstromen -- uitzendt. U kunt zich abonneren op de meest uiteenlopende onderwerpen/vakgebieden en vervolgens continu worden bevoorraad met de laatste nieuwtjes.

Een nogal apart geval is www.marumushi.com/apps/newsmap/newsmap.cfm. Op die pagina ziet u in kleuren en tinten tal van onderwerpen. Hoe groter de letters des te vaker wordt het bericht door een persbureau verspreid. Hoe donkerder de kleur des te ouder is het bericht. U kunt onderwerpen zoals technologie of sport aan- of afvinken, voor de wereld of een bepaald land kiezen en zelfs een week terugkijken. Aanklikken opent het bericht. Enig nadeel is dat de site de instellingen niet onthoudt.

Inhoud

Tarieven: een heikel punt
Onder het kopje 'Zo bepaalt u uw tarief' geeft het blad De Zaak een aantal tips over hoe u uw tarieven kunt bepalen, nu de beroeps- en brancheorganisaties daarover van de NMa geen advies meer aan hun leden mogen geven. Het artikel is ontleend aan: Prijzen & Tarievengids, van drs. P.C. Bosman (zie desgewenst www.publimix.nl). U kunt het hele artikel lezen op www.dezaak.nl. Wel is het een beetje zoeken: klik op het kleine plaatje in de linker kolom om het nieuwste nummer van De Zaak te bekijken. Helemaal onderaan de dan te voorschijn komende bladzij kunt u op 'hier' klikken voor een overzicht van eerdere nummers van het tijdschrift. Het bewuste artikel staat in nummer 3, 2005.

Inhoud

Algemene voorwaarden VZV binnenkort ook in andere talen beschikbaar!
De oproep van het bestuur voor de vertaling van de algemene voorwaarden van de VZV heeft een aantal enthousiaste reacties opgeleverd. Christoph Bouthillier heeft laten weten dat de algemene voorwaarden van de VZV praktisch identiek zijn aan zijn eigen algemene voorwaarden en dat deze in een Duitse en Engelse versie beschikbaar zijn voor aanpassing. Het bestuur is blij dat de volgende collega's hebben toegezegd, meestal in teamverband, te zullen zorgen voor een vertaling in hun respectievelijke moedertalen:
Duits
Susanne Bittner
Frans
Catherine Miginiac
Spaans
Marisa Latorre

De Engelse vertaling wordt door de sectie Engels verzorgd.

Inhoud

Eén jaar VZV-lidmaatschap
Heleen Gelinck
Een jaar of vijftien geleden ging ik op een zaterdag met Gloria Versluys, die ik in het kader van een groot meertalig vertaalproject had leren kennen, mee als introducé naar een VZV-bijeenkomst, ergens in een souterrain in de Amsterdamse binnenstad. Ik besloot dat ik lid wilde worden, nam een mooi foldertje mee, maar schoof het inleveren van recent vertaalwerk op de lange baan. In de jaren daarna kwam ik regelmatig in contact met VZV-leden. Steeds overwoog ik mij aan te melden maar schoof ik het voor me uit. Ik was namelijk ook al lid van het NG(T)V en het Vertalersforum. En bovendien moedigden de ontwikkelingen van de laatste jaren ook niet aan om lid te worden van een vereniging die misschien wel zou opgaan in de branchevereniging.

Naar aanleiding van een bijscholingscursus Frans bedrijfsrecht in Frankrijk, waaraan ook een aantal VZV-leden meededen, besloot ik anderhalf jaar geleden dat het er toch maar van moest komen. Ik had intussen ook na acht jaar afscheid genomen van het Vertalersforum en bij het NGTV ben ik nooit echt actief lid geweest. Op een rustige dag in januari verzamelde ik moed en, volgens voorschrift, recente vertalingen voor de vakgebieden en de beide vertaalrichtingen waarin ik werk, al met al een hele stapel papier.

Begin mei 2004 kreeg ik een telefoontje van Kristof dat ik voor de vertaalrichting Frans-Nederlands zonder meer als lid was geaccepteerd, maar dat ik voor Nederlands-Frans een mentorschap van drie maanden kreeg aangeboden. Dat was wel even schrikken, want je meldt je tenslotte niet aan als je het vermoeden hebt dat je werk niet goed genoeg is.

Nadat ik van de schok was bekomen, besloot ik het aanbod aan te nemen en maar te zien waar het schip zou stranden. Ik bekeek de kritiek die er op mijn werk was geleverd en probeerde daar bij mijn opdrachten zoveel mogelijk rekening mee te houden. De bedoeling was dat ik maandelijks wat werk ter beoordeling aan de mentor zou opsturen. Doordat wij onze vakantie op verschillende tijdstippen hadden gepland en ik soms ook een tijdlang alleen maar Frans-Nederlandse vertaalopdrachten krijg, werd de begeleidingsperiode uiteindelijk over ruim een half jaar uitgesmeerd. In die periode wisselden wij regelmatig per e-mail van gedachten. En omdat vertalers per definitie eigenwijs zijn, waren wij het lang niet altijd eens. Met goede argumenten vonden wij elkaar meestal ergens in het midden. Ik leerde tijdens die periode dat het geen kwaad kon om mijn vertalingen nog een derde keer na te kijken en vervolgens door een collega te laten nalezen, maar ook dat ik, zonder me af te sluiten voor kritiek, toch op mijn eigen ideeën en inzichten kon vertrouwen.

Intussen ging ik een paar keer naar een bijeenkomst van de Franse groep, waar steeds het nuttige met het aangename wordt verenigd, en ben ik bij de laatste algemene ledenvergadering geweest. Verder lever ik voor zover mogelijk mijn bijdrage aan de e-mailgroep VZV-Frans.

Kortom, in plaats van het bovenstaande stukje had ik kunnen volstaan met één zin: ik ben blij dat ik anderhalf jaar geleden eindelijk de stap heb gezet en dat ik lid van de VZV ben.

Inhoud

Oproep in verband met verzendlijst
Nelly Eijgenraam
Onlangs deed Marcus de oproep om de e-mailadressen van onze opdrachtgevers aan hem door te geven met het oog op het elektronisch versturen van berichten rond het VZV-ledenregister. Ook nieuwe opdrachtgevers zouden van het bestaan van ons register op de hoogte moeten worden gesteld. Ik heb hem toegezegd om in de loop van de zomer de (algemene) e-mailadressen van de Amsterdamse notariskantoren te genereren. Met het Fikkert's jaarboek bij de hand is dat niet zo heel veel werk, want alle notariskantoren hebben een adres als volgt: er staat steeds "notaris" of "notarissen"@(naam notariskantoor intypen)knb.nl. Zijn er andere leden die -- aan de hand van het Fikkert's jaarboek -- (een) andere regio('s) voor hun rekening willen nemen, zodat wij zo meteen wellicht het hele Nederlandse notariaat bereiken? Om te voorkomen dat adressen door meerdere leden worden aangeleverd, kan ik voor de coördinatie van een en ander zorgdragen. Laat even weten of je mee wilt doen en welk gedeelte je voor je rekening wilt nemen (nme@euronet.nl).

Inhoud

Signaallijst ongevraagde facturen
Nelly Eijgenraam
Sinds enkele maanden kan via internet de zgn. Signaallijst van de Kamer van Koophandel worden geraadpleegd: www.kvk.nl/fraude. Op deze lijst staan bedrijven die facturen rondsturen voor niet geleverde diensten.

De lijst is een handig hulpmiddel voor ondernemers om te bepalen of gerezen achterdocht wellicht terecht is. Het gaat meestal om bedrijven die advertenties verkopen in gidsen en op websites. Zij sturen ondernemers brieven en faxen over 'reeds eerder afgesproken' opdrachten. Daarbij staat dan het verzoek de advertentie 'nog even te controleren'. De ondernemer heeft niet gevraagd om deze advertentie, maar betaalt hem vaak wel. Ook met de oplage en verspreiding van de advertentie is vaak veel mis. Bladen worden niet, of op verkeerde plaatsen verspreid, vermeldingen staan op websites die niemand raadpleegt, of een register met een officieel klinkende naam blijkt het product te zijn van een piepkleine B.V.

De Kamer van Koophandel verzamelt en beoordeelt meldingen en klachten van ondernemers. Als er binnen zes maanden minimaal vijf klachten of tien meldingen en klachten over een bedrijf binnenkomen, dan kan het op de Signaallijst terechtkomen. Het bedrijf wordt eerst op de hoogte gesteld van de voorgenomen publicatie en krijgt tijd om te reageren. De bedrijfsgegevens worden in principe drie maanden lang gepubliceerd op de website van de Kamer van Koophandel. Deze periode kan worden verlengd als er meldingen en klachten blijven binnenkomen.

Acties die u kunt ondernemen:
  • Meld de ontvangst van een ongevraagde factuur of offerte bij de Kamer van Koophandel.
  • Als u al heeft betaald en zich gedupeerd voelt, dien dan eerst een klacht in bij het bedrijf in kwestie.
  • Wanneer geen oplossing wordt gevonden, kunt u een klacht indienen bij de Kamer van Koophandel.

Aanpassing van artikel uit de Kamerkrant voor de ondernemende regio Amsterdam, maart 2005.

Inhoud

Business tips
Christoph Bouthillier
Ver geld
U laat geregeld een Verweggistaanse collega taalkundig (voor)werk voor u verrichten maar het overmaken van het honorarium stuit om welke reden dan ook op een muur van deprimerende banktarieven? Een vrijwel kosteloze uitweg is het openen van een aparte giro- of bankrekening op uw naam in Nederland, zonder kredietfaciliteit maar wel met een bankpasje. Het pasje stuurt u naar de collega, en separaat (bijvoorbeeld via e-mail) ook de pincode. Zodra u geld naar die collega moet zenden, maakt u het bedrag gewoon op die rekening over en laat de ontvanger weten dat hij weer eens een bezoekje aan de lokale bankomaat kan afleggen. Overmakings- en opnamekosten = 0; de enige jaarlijkse uitgave is die voor het bankpasje.

Apostilles gelegaliseerd?
Voor uitputtende en steeds actuele informatie over apostilles en legalisaties voor klanten met desbetreffende wensen kunt u terecht op de website van het Ministerie van Buitenlandse Zaken.
Voor informatie in het Nederlands kiest u achtereenvolgens www.minbuza.nl, Reizen en Landen, Nederlanders in het Buitenland, Legalisatie van documenten voor gebruik in het buitenland, Legalisatie: hoe werkt dat? / Legalisatie van diploma's / De afdeling legalisaties van Buitenlandse Zaken.
Voor informatie in het Engels kiest u achtereenvolgens www.minbuza.nl, English, Welcome to The Netherlands, Coming to The Netherlands / Visas & Consular Services / Legalisation of documents.

De antitoninomethode
U wilt niet dat uw af te stoten pc inclusief harde schijf met klantgegevens en vertrouwelijke vertalingen via Peter R. de Vries bij een louche figuur belandt? Ga dan naar www.killdisk.com, haal de gratis 'Bootable Disk Creator' en maak daarmee een floppy die de inhoud van elke harde schijf radicaal wist. 't Is wel gevaarlijk gereedschap: weg is dan ook echt weg.
In gevallen daarentegen waar uw harddisk door een crash, een fles rode wijn of bij een uit de auto gestuiterde laptop onbruikbaar lijkt te zijn geworden kunt u door gespecialiseerde bedrijven meestal vrijwel alles weer terug laten halen; de kosten zijn niet mals -- het is immers handwerk --maar uw gegevens zullen in veel gevallen nog veel meer waard zijn. Zoektermen in Google: harddisk (disaster) recovery. Zie ook advertenties in computerbladen.

Spraakherkenningsnieuws
Ooit was Dragon Systems de maker van NaturallySpeaking. Dragon werd opgekocht door het Belgische Lernout & Hauspie. Die maakten er een frauduleus potje van en gingen failliet. De toch heel behoorlijke waarde van de boedel werd voor een slordige USD 10 miljoen overgenomen door Scansoft. Scansoft nam in mei zijn spraakherkenningsconcurrent Nuance over en zal zich voortaan Nuance gaan noemen; www.scansoft.com zal vermoedelijk www.nuance.com worden. De jongste versie van NatSpeak is overigens v8, bij mijn weten nog niet -- of misschien inmiddels net wel (ja, net wel - red.) -- ook voor het Nederlands verkrijgbaar.

De kans is erg groot dat het herkenningspercentage op uw pc door gebruik van een goede geluidskaart -- Scansoft beveelt (onder andere) 'Soundblaster 24 Live!' aan; circa 33 euro -- er enorm op vooruit gaat. De inbouw is een fluitje van een cent (kast openen, kaart in vrij slot steken, schroefje indraaien, kast sluiten, software van cd installeren).

Per toeval kwam ik erachter dat mijn 20 jaar oude kleine dynamische microfoon van bijna het goedkoopste type het samen met die geluidskaart veel beter doet dan mijn speciale headsets. U zou verder kunnen overwegen om een zwanenhals zoals voor handsfree bellen in de auto op een strategische plek op uw bureau te monteren en de microfoon daarop te bevestigen. Een mogelijkheid is een klem op het tafelblad net voor de spatiebalk, dan houdt u de handen vrij en tevens het zicht op het toetsenbord.

1-Click Answers op vele vragen
In 2002 vertelde ik u over Gurunet, een programma voor een kleine 40 dollar waarmee u met Alt-klik op een willekeurig woord één Engelstalig of eventueel zelfs automatisch vertaald antwoord kon vinden in een indrukwekkende reeks online referentiemateriaal zoals online encyclopedieën, woordenboeken en almanaks, in totaal 150 bronnen. Dit stond in grote tegenstelling met Google c.s. waarbij u veelal miljoenen hits krijgt voorgeschoteld. Welnu, Gurunet is sinds kort min of meer ter ziele - maar niet getreurd. De opvolger www.answers.com met zijn nu zelfs kosteloze software '1-Click Answers' voor Windows en Apple biedt praktisch dezelfde functionaliteit en wordt door (bescheiden) reclame gefinancierd. Deels worden er bij de antwoorden gratis vertalingen meegeleverd in het Nederlands, Frans, Duits, Grieks, Italiaans, Portugees, Russisch, Spaans, vereenvoudigd en traditioneel Chinees, Japans, Arabisch en Hebreeuws. Overigens kan het voorkomen dat de toetscombinatie Alt-(linker muis-)klik op uw pc al door een ander programma is bezet. In 1-Click Answers zijn ook andere combinaties instelbaar.

10.000 zinnen voor 1 foneem
In de Scientific American van juni 2005, blz. 40-45, vindt u een interessant artikel over spraaksynthese en de stappen die nodig zijn om een computer (haast) willekeurige teksten (haast) menselijk te laten weergeven. Toepassingen kunnen zijn het voorlezen van teksten voor blinden of bijvoorbeeld dialogen bij het bellen van een inlichtingencomputer. Om een begin te maken met het registreren van de circa 40 fonemen in het Engels (in andere talen zijn dat er soms meer, soms minder) moet een spreker 10.000 zinnen inspreken waarna tal van bewerkingen volgen om elk foneem in diverse uitspraakvormen te destilleren. Op www.sciam.com kunt u het artikel als pdf nabestellen (USD 7,95). Demo's vindt u bijvoorbeeld op www.scansoft.com/speechworks/realspeak/languages. De Nederlandse stem 'Claire' daar is het beluisteren zeker waard.

Inhoud

Cursus voor vertalers Frans <-> Nederlands
Français juridique et financier - traducteurs néerlandais
Datum
30 oktober - 4 november
Plaats
Sèvres (bij Parijs), cursus inclusief verblijf
Organisatie
Centre International d'Etudes Pédagogiques
Thema
Nascholingscursus voor max. 15 vertalers Frans <-> Nederlands
Kosten
EUR 540 inclusief verblijf, halfpension en carte orange
Inlichtingen en inschrijven (voor 1 oktober 2005)
Yvonne Mansour
ymansour@ycompris.nl
030 2459372

Doel en inhoud
Terminologiebijscholing op het gebied van privaatrecht
Bijscholing op het gebied van financiële terminologie
Bespreken van relevante vertaalproblematiek d.m.v. vertaalworkshops
Uitwisseling van kennis en ervaring
Raadplegen van relevante naslagwerken en internetsites

Onderwerpen
Les statuts d'une Société par Actions Simplifiée (SAS)
Les mécanismes de la Bourse
L'achat d'une maison en France (le compris de vente, la vente en état futur d'achèvement)

Docenten
Dominique Jonkers, Financieel vertaler
M Martin Briot, docent aan de Université Descartes/Paris V
Mr T. Steinz, Advocaat

Inhoud

Taalkundig knarsetanden
Via Christoph Bouthillier
Tandarts Istanbul is de betrouwbaarste, geschikte en efficiënte manier om tandinformatie betreffende bewuste kalmerentandheelkunde, die ook genoemd geworden slaaptandheelkunde zijn, en kalmerentandartsen te vinden die op uw gebied zijn.

De bewuste kalmeren of slaaptandheelkunde staat tandartsen toe om lachgas te gebruiken om de bezorgde patiënt te helpen, die pijnlijke tandzorg in het verleden of traumatische ervaring als tandvoorzitter kan gehad hebben, de zorg van de bezorgdheids vrije tandheelkunde krijgen zij vrije pijn nodig hebben.

www.tandartsistanbul.com/

Inhoud

Ledenmutaties
Froukje Bakker heeft haar aspirant-lidmaatschap opgezegd.

Inhoud

Sluitingsdata kopij
Bulletin 2005-3
15 september 2005
Bulletin 2005-4
15 december 2005

Uw bijdragen voor deze bulletins graag naar bulletin@vzv.info

Inhoud

Eten en drinken in de Romeinse tijd
drs Manon Henzen (historicus)
Liggend aan tafel, staand eten, geflambeerde flamingotongetjes en gevulde relmuis: hieronder vindt u informatie over eten, eetgewoontes en gerechten in de Romeinse tijd. Voor de kookliefhebber hebben we enkele interpretaties van Romeinse gerechten toegevoegd, zodat u de smaak van het verleden thuis kunt proeven.

Romeinse eethuizen
De Romeinse Herberg is een reconstructie van een Romeins eethuis. In de Romeinse tijd waren er verschillende soorten eethuizen waar je terecht kon voor een maaltijd, iets te drinken of soms zelfs voor een slaapplaats of een meisje van plezier. Het grootste deel van de bevolking in een Romeinse stad woonde in een insula, een soort flat. Deze wooneenheden hadden geen stromend water en ook een keuken was er niet te vinden. Daarom waren veel mensen aangewezen op openbare eetgelegenheden. Een kroeg of eetcafé in de stad waar deze mensen hun eten haalden werd popina genoemd. Het was een eethuis waar iedereen terecht kon voor een warme maaltijd, een snelle hap en verschillende dranken. Gasten konden aan de bar blijven staan of plaatsnemen op kleine krukjes aan lage tafeltjes waarop het eten geserveerd werd. De gerechten die in een popina bereid werden waren vaak eenvoudig en goedkoop. Vaak waren er peulvruchten, eigerechten, groenten en kleine hapjes met vlees en vis op het menu te vinden. In een popina kon je echter niet terecht voor luxe gerechten zoals die geserveerd werden op banketten van rijke Romeinen.

(hiervoor is een Internet-verbinding nodig)
De Romeinse Herberg

Taverna
Een andere veelbezochte eetgelegenheid in de Romeinse tijd was de taverna. Taverna betekent eigenlijk 'winkel' en dat was het in feite ook: kleine winkeltjes aan de straat waar je eten kon kopen: de snackbar van de oudheid! Een taverna was meestal zeer eenvoudig ingericht. Kenmerkend was de L-vormige bar die aan de straatkant was geplaatst. Daarin zaten grote aardewerk kruiken gemetseld waar voedsel of drank in bewaard werd. Klanten hingen aan de bar en dronken zo een beker Romeinse wijn of aten een kom puls (een brij van gerst of tarwe). Er werden voornamelijk kleine gerechten geserveerd zoals een kom bonen, erwten of linzen, omeletten, gemarineerde groenten, eieren, olijven en gedroogde vruchten. Gerechten als geroosterd of gekookt vlees, worst, salade, ham, varkenskop en paling waren meestal ook te verkrijgen.

Liggend eten
In de Romeinse tijd waren de verschillen tussen rijk en arm erg groot. Dit is terug te vinden in het eten en drinken dat de Romeinen tot zich namen, maar ook op andere vlakken is het verschil duidelijk. Romeinen uit de rijke bovenlaag woonden niet in een insula, maar in een villa. Deze huizen hadden meestal een aantal kamers die gelegen waren rondom een atrium, een open binnenplaats. In de tweede eeuw v.Chr. werd het atrium meestal gebruikt als eetruimte, later at men in de mooiste kamer van de villa die aan één kant aan het atrium grensde en aan de andere kant aan de tuin. Deze kamers waren vaak prachtig gedecoreerd met muurschilderingen en kleurige mozaïeken op de vloer. Meestal stonden in de eetkamer drie aanligbedden in een U-vorm opgesteld. Deze opstelling werd triclinium genoemd, evenals de eetkamer zelf. Een aanligbed is een breed bed waar drie of vier mensen naast elkaar op konden liggen. De gasten lagen op hun linkerzij en ondersteunden hun hoofd met hun linkerarm. De rechterarm was vrij voor het pakken van eten en drinken. Naast de bedden werden kleine tafeltjes neergezet waarop het eten door slaven in hapklare brokken opgediend werd.

BBQ of religie?
In de meeste Romeinse huizen was een huisaltaar te vinden, het lararium. Hier werden de huisgoden vereerd: de lares (de lares symboliseerden de geesten van de voorouders) en de penates (de goden van de voorraad). Voor het lararium was een focus opgesteld, een draagbaar haardje. Daarop werd zowel voedsel als wierook geofferd aan de huisgoden. Het geofferde voedsel werd aan het einde van de dag onder de slaven verdeeld!
Een rijke Romein at eigenlijk nooit alleen. Hij nodigde verschillende gasten uit die bij hem kwamen dineren of hij werd zelf uitgenodigd voor een Romeins banket. Rijke Romeinen waagden zich niet in de keuken, dat was het domein van de slaven. Dus de Romeinse huisvrouw kookte niet zelf! Slaven deden de inkopen, kookten het eten n verzorgden de bediening aan tafel. Koks in de Romeinse tijd waren vaak Griekse slaven, waarvoor veel geld betaald werd door de meester. Het geven van grote banketten, de gerechten die daarbij geserveerd werden, het entertainment dat daarbij verzorgd werd en de hoeveelheid slaven die rondliepen waren een belangrijke vorm van aanzien voor een rijke Romein. De kwaliteit van het eten en de exclusiviteit van de gerechten waren een indicator van de rijkdom van de gastheer. En geld was aanzien in de Romeinse tijd.

Een Romeinse dag
De dagindeling van Romeinen was wat eten betreft vergelijkbaar met onze indeling. Er werden drie maaltijden op een dag gegeten. Het ontbijt (ientaculum) was zeer eenvoudig. Een lichte maaltijd van wat brood gedoopt in melk of wijn, zachte kaas met honing, olijven, fruit of noten. In Romeinse steden kon je 's ochtends bij de vele bakkers terecht voor een grote verscheidenheid aan warme zoete broodjes.
Voor de lunch (prandium) togen mensen naar huis of naar een popina of taverna. Ook de lunch was relatief licht. Brood, puls, koude vlees- en viswaren, eieren, kaas, olijven en fruit werden in de vele eetgelegenheden aangeboden. Vaak werden echter de restjes van de avondmaaltijd van de vorige dag gegeten. Na het middageten vertrokken veel Romeinen naar het badhuis om te sporten, te baden en te ontspannen. In en rond de badhuizen werden allerlei etenswaren aangeboden. Dit waren voornamelijk kleine hapjes zoals koekjes, snoepjes, gedroogd fruit, gemarineerde groenten, worstjes en kleine visgerechtjes.
Na het bezoek aan het badhuis maakten de rijke Romeinen zich klaar voor het diner (cena), terwijl de minder bedeelde Romeinen naar huis of een eethuis gingen. Het avondeten werd rond 4 of 5 uur genuttigd. Men ontving gasten thuis of had een uitnodiging voor een diner. Een Romeins banket bestond uit meerdere gangen met vele gerechten. De maaltijd begon meestal met brood. Daarna werd de eerste gang opgediend die bestond uit kleine hapjes om de eetlust op te wekken: vers fruit, schelpdieren, gebraden gevogelte, gepekelde vis en vleesgerechten in pikante sauzen. Als hoofdgerecht was het gebruikelijk om verse vis en gestoofd of geroosterd lams- of geitenvlees te eten. De slaven ruimden de tafeltjes af en zette er nieuwe voor in de plaats om het dessert op te dienen. Er verscheen gebak, snoep, kaas, gedroogd fruit en noten op tafel en de wijn werd ingeschonken. Wanneer iedereen zich vol had gegeten werden de restjes in servetten gedaan en aan de gasten meegegeven: de lunch voor de volgende dag!

De smaak van de oudheid
De Romeinse keuken is voor een groot deel afgeleid van de Griekse keuken. Vóór de verovering van Griekenland door de Romeinen werd er vrij eenvoudig en smaakloos gegeten door de Romeinse bevolking. De Griekse keuken was divers en kende vele gerechten dankzij de veroveringen van Alexander de Grote (vierde eeuw v.Chr.). De Macedonische veldheer Alexander trok met zijn leger naar het oosten en was zelfs in staat om het Perzische Rijk te verslaan. Zijn leger kwam in aanraking met veel nieuwe producten en specerijen. Deze nieuwe ingrediënten werden al snel geïntroduceerd in de Griekse keuken. Na verovering van de Griekse gebieden door de Romeinen, namen deze de nieuwe smaken over en experimenteerden met veel ingrediënten. Dit deed de Romeinse keuken uitgroeien tot een veelzijdige, overdadige en kruidige keuken.
De smaak van de Romeinse oudheid is moeilijk te achterhalen. Dit komt doordat bijna alle gerechten verloren zijn gegaan. Er is eigenlijk maar één kookboek uit de oudheid overgeleverd, geschreven door Marcus Gavius Apicius: De re coquinaria ('over de kookkunst'). Deze kok van keizer Tiberius heeft een boekwerk achtergelaten met gerechten waarvan alleen de ingrediënten opgeschreven zijn, niet de hoeveelheden. Je kunt de gerechten dus wel namaken, maar dan stuit je op enkele problemen.
Een eerste probleem is dat je niet weet hoeveel van welk ingrediënt gebruikt werd. Smaken verschillen natuurlijk, maar bij de meeste gerechten is het wel van belang om te weten hoeveel er ongeveer gebruikt moet worden van de ingrediënten, anders benader je de smaak van de oudheid nooit.
Een tweede probleem zijn de ingrediënten zelf. In het kookboek van Apicius worden ingrediënten genoemd die wij niet meer kennen. Neem bijvoorbeeld de garum of liquamen, de beroemde Romeinse vissaus. Dit was de smaakmaker van de oudheid, maar is volledig uit onze keuken verdwenen. Sinds de populariteit van Aziatisch eten is de vissaus weer terug, maar slechts in kleine hoeveelheden, terwijl Romeinen hun eten in de vissaus lieten zwemmen.

Garum: Romeinse vissaus
Omdat de Romeinen geen of nauwelijks zout gebruikten (zout werd gebruikt als medicijn) moesten zij hun eten op een andere manier op smaak brengen. Daarvoor werd garum gebruikt. Dit overvloedig gebruikte ingrediënt werd als volgt bereid: men nam een paar kilo vis en verwijderde de ingewanden. De overgebleven stukken vis werden met natron in een vat gedaan en afgesloten op het dak in de zon gezet. Drie maanden lang moest het vismengsel staan waardoor een gistproces op gang kwam. De uiteindelijke gefermenteerde vis werd gezeefd en het overgebleven vocht gebruikt in de keukens van de Romeinen.

Een kruid dat veel gebruikt werd was silphium. Dit groeide voornamelijk in Noord-Afrika en werd speciaal aangevoerd voor de overdadige banketten in Rome. Een zeer dure onderneming! Volgens de legende heeft keizer Nero het laatste struikje silphium opgegeten waardoor het plantje uitstierf. Een plaatsvervanger voor silphium is asafoetida, ook wel duivelsdrek genoemd. Dit is verkrijgbaar in toko's.

Ook werden er wijnproducten gebruikt die wij niet meer kennen zoals passum of defrutum. Deze werden uit most geproduceerd en dienden, net als honing, als zoetmaker van sauzen. Suiker kenden de Romeinen wel, maar dit werd alleen als medicijn gebruikt.
Als er in een Romeins recept 'kaas' staat, kun je er niet zomaar van uitgaan dat het kaas is van koeienmelk, zoals wij die meestal eten. Dat werd namelijk niet of nauwelijks gegeten. De kazen die de Romeinen aten waren van geiten- of schapenmelk gemaakt. Kaassoorten die vermoedelijk gegeten werden zijn vergelijkbaar met feta, chèvre, pecorino romano en ricotta. Als je een Romeins gerecht met kaas wilt maken is het eigenlijk wel van belang om te weten of dat een harde of zachte kaas moet zijn. Vaak kost het dan ook vele experimenten, bergen met kaas en veel tijd voor een Romeins recept op smaak is en de juiste vorm heeft.

Inhoud

Colofon
Het Bulletin is een periodieke uitgave van de
Vereniging Zelfstandige Vertalers.

Algemene correspondentie VZV:
VZV - Postbus 85598 - 2508 CG Den Haag
06 48810463
info@vzv.info

Voor meer informatie over de VZV:
www.vzv.info

Berichten aan de redactie van het Bulletin:
bulletin@vzv.info

Het bestuur van de VZV bestaat uit:
Marianne Kersbergen, voorzitter
Nathalie Le More, secretaris
Albert van Veghel, penningmeester
Kristof Stachowski, toelating leden
Hugh Quigley, algemene zaken

De redactie van het Bulletin bestaat uit:
Nelly Eijgenraam
Harold Alexander
Marcus de Geus

De inhoud van het Bulletin valt onder de verantwoordelijkheid van de redactie, maar geeft niet noodzakelijkerwijs haar standpunt of dat van het bestuur weer.

Inhoud