1. Van de redactie
2. Bericht van het bestuur
3. Mijn ervaring met vertaalprogramma's
4. Computervaria
5. MS Word -- waar kan ik hulp vinden?
6. Multilingual terminologists champion open government
7. The ADNOM/NL-TERM Conference
8. Colofon

Vanuit het bestuur meldt Marianne Kersbergen dat het bij onze vereniging wemelt van de ideeën en ambities, maar voor de uitvoering hiervan inzet van de leden noodzakelijk is. Aan het bestuur zelf zal het overigens niet liggen want een aantal bestuursleden is op cursus geweest. Op één punt zullen wij nog wel even pas op de plaats moeten maken: de behandeling van het wetsvoorstel is alweer uitgesteld.

Het thema van het machinevertalen, of althans het vertalen met behulp van de machine, komt ook in dit bulletin weer aan de orde. Thomas Guirten vertelt over zijn ervaringen met vertaalprogramma's. Hij is er in ieder geval niet bang voor dat de programma's het van de vertalers winnen. Voor creatief vertalen zal altijd plaats zijn. Dit ondanks het feit dat er nu al automatische vertaal- en tolksoftware voor het Chinees van de grond komt, aldus Christoph Bouthillier, die nogal wat computervaria voor ons bij elkaar gesprokkeld heeft. Een vertaler kan bijvoorbeeld baat hebben bij de gratis conversiesoftware Numerical Chameleon, en voor de kinderen is er Fryske Berne Taalhelp foar basisskoallen. Ook is het aardig te weten dat de Amsterdamse politie en de Vlaamse omroep gebruik maken van spraakherkenning. Tot slot presenteert Jenny Zonneveld de eerste aflevering van haar serie over het omgaan met Word. En natuurlijk begint zij bij de kern: Help! Of hoe te voorkomen dat de vertaler verzuipt.

Als een soort bijlage sturen we ook de "handelingen" van de "European Standards Committee's ADNOM workshop" mee. Dit Committee bestaat uit terminologen van verschillende Europese universiteiten en bestuurlijke instanties en houdt zich bezig met het standaardiseren van bestuurlijke terminologie. Het stuk is in het Engels gesteld, al volgt er mogelijk ooit een samenvatting in het Nederlands. Het is alleen jammer dat men bij het schrijven van het stuk niet meer moeite gedaan heeft een van de kerndoelen te realiseren: de bestuurlijke taal toegankelijker maken. Hoewel interessant is het beslist geen makkelijke kost!

Of u nu wel of niet met vakantie gaat, wij wensen u een goede zomer en veel leesplezier toe.

De redactie

Harold Alexander
Hanneke Rutges
Marcus de Geus

Inhoud

De discussie die we tijdens onze laatste algemene ledenvergadering van 7 april hebben gevoerd over de visie en de missie van onze vereniging, is zeer nuttig geweest. Het is in ieder geval duidelijk geworden dat er nog veel gedaan kan worden op allerlei gebieden. Er zijn door verschillende leden suggesties aangedragen over bijvoorbeeld een uitgebreidere vorm van het mentorschap, het organiseren van workshops voor leden en niet-leden, enquêtes onder de leden, internationaliseren van onze website, lidmaatschap PZO op de website vermelden, enzovoort. Aan ideeën dus geen gebrek, maar voor de praktische uitvoering ontbreekt het binnen het bestuur aan menskracht. Het bestuur probeert de taken op te knippen in overzichtelijke projecten, maar een beroep op de overige leden is onontbeerlijk. De algemene indruk van de aanwezige leden was dat de naam van de VZV als vereniging en keurmerk voor kwaliteit onder vertalers en afnemers steeds meer bekend begint te raken en ook het belang van een groter ledenaantal werd door iedereen ingezien. Een neveneffect van een kleine vereniging is immers ook dat het voor de penningmeester moeilijk wordt om de begroting rond te krijgen als we al onze ambities willen verwezenlijken.

Wat betreft het wetsvoorstel 'Regels inzake beëdiging, kwaliteit en integriteit van beëdigde vertalers en van gerechtstolken die werkzaam zijn binnen het domein van justitie en politie (Wet gerechtstolken en beëdigde vertalers)': de minister heeft op 31 mei 2006 geantwoord op de reeds in november 2005 gestelde nadere vragen van een aantal kamerfracties. Helaas gaan zijn antwoorden niet in de richting waarop wij hadden aangestuurd. De minister volhardt in zijn oorspronkelijke standpunten en lijkt zich niets te willen aantrekken van alles wat wij namens de gezamenlijke beroepsorganisaties hebben aangedragen. De behandeling door de Tweede Kamer stond aanvankelijk gepland vóór het zomerreces, maar is nu toch weer opgeschoven naar eind augustus 2006. Achter de schermen wordt hard gewerkt om politiek draagvlak te krijgen voor onze standpunten.

Een aantal bestuursleden is dit jaar op cursus geweest.
Kath Starsmore heeft een door de KvK georganiseerde seminar bijgewoond en weet nu hoe met de pers om te gaan. Ook heeft ze geleerd hoe je een geslaagd persbericht schrijft. Ze is nu hard aan het oefenen.
Nathalie Le More heeft een cursus gevolgd bij de KvK over de aansprakelijkheid van bestuursleden en daarmee zijn we ons extra goed bewust van de verantwoordelijkheden die we op ons hebben genomen.
Kristof Stachowski en Marianne Kersbergen zijn naar een bijeenkomst van Civiq, instituut vrijwillige inzet, geweest met als thema: 'beroep op de vereniging'. Tijdens deze studiemiddag met een groot aantal bestuurders van andere beroepsverenigingen uit diverse sectoren hebben we veel stof tot nadenken meegekregen.

Het is nog ver weg, maar noteer het toch vast in jullie agenda's. Onze volgende ALV wordt gehouden op 3 november 2006 in Amsterdam.

Namens het VZV-bestuur,

Marianne Kersbergen,
voorzitter

Inhoud

Laatst kreeg ik een verzoek om mijn mening over vertaalprogramma's van een collega die een aanbod had gekregen. De klant beloofde hem veel werk als hij een programma zou aanschaffen. Hij vroeg naar mijn mening omdat hij bang was op deze manier zijn know-how kwijt te raken -- het geheugen van een programma komt immers vol met vertalingen en de vrees is dat de klant op deze manier steeds meer zelf kan doen en op het laatst de vertaler niet meer nodig heeft.
Het antwoord is niet makkelijk te geven.

Eerst een paar opmerkingen over de structuur. Ik ken Trados en T-Stream-Editor, maar er zijn veel meer programma's op de markt. Ze werken allemaal met een geheugen ("Translation memory"), dat als apart bestand met de tekst wordt meegestuurd (of dat je zelf aan moet maken) en vullen zelfstandig woorden en zinnen in waarvoor een "match" bestaat. Het programma springt van het ene tekstfragment naar het andere en vult de in het geheugen gevonden "matches" in.
Omdat het programma dus fragmenten "herkent" zijn vooral teksten met veel herhalingen geschikt voor vertaalprogramma's, bijvoorbeeld vaktijdschriften en andere periodieken, formulieren en dergelijke (ik hoorde van collega's die op die manier 4000 tot 6000 woorden per dag vertalen). Verder bieden de programma's mogelijkheden om reeds gemaakte vertalingen in te voeren ("align"-functie). Zin voor zin wordt de vertaling dan aan de brontekst gekoppeld. Het geheugen van het programma raakt steeds meer gevuld en het programma herkent steeds meer woorden en/of hele zinnen.
Alle teksten kunnen van tevoren geanalyseerd worden. De analyse geeft het aantal zinnen (segmenten) met 100, 75, of 50% match met het geheugen. Voor herhalingen wordt een veel lager tarief betaald dan voor nieuwe woorden (meestal minder dan de helft). Op die manier kan de opdrachtgever de vertaalkosten precies zien. Het is ook zeer voordelig voor de opdrachtgever: de prestatie van de vertaler gaat omhoog, het tarief kan deels omlaag. Het voordeel voor de vertaler (bij geschikte teksten) is naast de grotere snelheid de betere consistentie: men vergist zich niet meer in bepaalde terminologie. Wie voor bepaalde dingen een geheugen heeft als een zeef (zoals ik), heeft hier veel baat bij!

Uit de kwaliteiten van vertaalprogramma's kan men ook hun beperkingen afleiden: ze zijn niet voor alle vormen van creatief taalgebruik geschikt . Sterker nog: je merkt bij deze teksten de domheid van het programma, dat kreten invult en daarmee vaak onzin produceert. De correctie van de machine kost dan meer tijd dan je met de invulfunctie wint, en het is beter het programma dan uit te schakelen. Het is erg vervelend als dit niet kan; de correctie van de onzin van het programma kost bijna even veel tijd als het vertalen van nieuwe tekst!

Terug naar de vraag: is het werken met een vertaalprogramma op den duur niet een risico? Ik heb wel bij een klant gemerkt dat het aantal opdrachten steeds terugliep (hij leverde ook altijd hetzelfde type bestanden ). Dit zou erop kunnen duiden, dat het geheugen het meeste overneemt. Dan kan het neefje van de baas met 2 jaar studie Duits het verder ook wel (denkt men). Maar dit is mijn enige negatieve ervaring, voor de rest heb ik nooit iets van minder opdrachten gemerkt.
Een tijd geleden kreeg je ook te horen, dat je over een paar jaar geen werk meer zou krijgen zonder vertaalprogramma's. Daar merk ik niets van, kennelijk was de belofte toch groter dan het praktische nut, en correctie door een goede vertaler blijft ook bij 90% match nog een noodzaak!
Wat creatieve teksten betreft: een taal heeft oneindige creatieve mogelijkheden en in de meeste gevallen wordt creativiteit juist gevraagd. Deze mogelijkheden zijn niet te vangen in een programma. Samenvattend: bij geschikte teksten overwegen naar mijn mening de voordelen, voor de rest zou ik mij geen grote zorgen over de toekomst van het vertalen maken!

Inhoud

Telling in het dierenrijk? Nee, maar de naam van de gratis conversiesoftware Numerical Chameleon van de Beierse programmeur en hobbydichter Johann Nepomuk Loefflmann, te vinden op www.jonelo.de/java/nc, zou dat kunnen doen vermoeden. De omrekenfuncties van niet minder dan 3200 (!) eenheden en maten in 81 categorieën zijn vroeger of later zeker nuttig voor elke vertaler. Zo kunt u getallen tot 1000 cijfers achter de komma uitrekenen, is er een kalender met alle internationale feestdagen -- ook van verleden en toekomst -- , kunt u getallen laten voorlezen etc. etc. etc. Kijkt u eens op de website, de functies zijn teveel om hier op te noemen. Het programma zelf kan worden gebruikt in het Duits, Engels, Frans, Spaans, Portugees, Hebreeuws en Grieks. Om het te kunnen installeren en gebruiken moet eerst Java op uw machine aanwezig zijn (www.java.com, gratis). Mogelijk start dan alsnog 'NC' niet op omdat een eerder Java-programma de extensie *.jar gekaapt heeft. Dit is te verhelpen met het tool jarfix.exe; zie FAQ op de site.

Het lijkt soms wel Chinees!

Er wordt grote moeite ondernomen om automatische vertaal- en tolksoftware voor het Chinees van de grond te krijgen. De Amerikaanse producent Language Weaver (www.languageweaver.com) schijnt op dit moment de kwaliteitslijst aan te voeren, met een pc-versie voor USD 15.000 en een serverversie voor USD 125.000. Een ander bedrijf op deze markt is Meaningful Machines (www.meaningfulmachines.com). De firma China Guides schijnt onlangs een handscanner op de markt gebracht te hebben die meer dan 13.000 Chinese karaktertekens kan herkennen. Tevens kan deze software ruwe vertalingen produceren en de tekens desgewenst ook uitspreken. Het Japanse NEC heeft onlangs bekendgemaakt een draagbare simultaantolk Japans <=> Chinees voor zakcomputers te hebben ontwikkeld, met 50.000 Japanse en 36.000 Chinese woorden. Een andere ontwikkeling zijn simultaanvertaalmodules voor deze talen voor gebruik in mobieltjes.

De VRT en zijn Dragonders

De Amsterdamse politie en de Vlaamse omroep VRT zetten spraakherkenning in de 'herspreek'-versie in. Dit betekent dat de normaliter in te typen vragen en antwoorden van verhoren respectievelijk de teksten voor ondertitels worden ingesproken in plaats van getypt. Daarbij wordt niet sprekersonafhankelijke herkenning toegepast; de software zou dat niet aankunnen. De verhoorde persoon of de spreker in een tv-uitzending worden derhalve indirect gebruikt: de politieman respectievelijk de ondertitelaar herhaalt met zijn stem -- waarmee de pc is getraind -- de tekst uit het verhoor/de uitzending. De ondertitelaars worden bij de VRT 'Dragonders' genoemd.

Folg de oanwizingen

Voor EUR 12,50 is er de Fryske Berne Taalhelp foar basisskoallen -- Friese spellingcontrole voor kinderen. De makers zijn de mensen van www.polderland.nl die ook de Nederlandse spellingmodules voor Microsoft producten produceren.

Inhoud

In eerste instantie is er de hulp binnen Word zelf, die je met behulp van F1 kan oproepen. Hier kan je zoeken via de inhoudsopgave of door een vraag in te vullen, zoals 'format table' of 'tabel formatteren' of zelfs 'hoe moet ik een tabel formatteren'.

Als je het antwoord niet kunt vinden in de Help op je eigen PC, kan je Word laten zoeken op het internet. Op mijn computer heb ik deze optie uitgezet omdat ik vind dat het minder relevante resultaten oplevert waardoor ik langer moet zoeken voor het antwoord. Wil je deze optie aan- of uitzetten, ga dan naar 'online content settings' en plaats of verwijder het vinkje naast 'Show content and links from Microsoft Office Online'.

Er is nog veel meer hulp te vinden op het internet, naast de informatie van Microsoft. Zo zijn er de MVP's -- Most Valued Professionals. Dit zijn vrijwilligers, ze werken niet voor Microsoft. Maar ze hebben erg veel kennis over Microsoft producten en zijn bereid hun kennis te delen met anderen. Voor meer informatie zie word.mvps.org/index.html. De links zijn verdeeld in Microsoft links, MVP's en overige. Wat betreft de MVP's heb ik goede ervaringen met de sites van Dian Chapman (www.mousetrax.com) en Shauna Kelly (www.shaunakelly.com/word).

Gratis wekelijkse tips over het gebruik van Word kun je ontvangen van wordtips.vitalnews.com/. Je kunt hier ook zoeken in alle oude tips die zijn gerubriceerd.

Er zijn veel discussiegroepen, die bijvoorbeeld te vinden zijn bij Yahoo. Ga naar groups.yahoo.com/ en zoek op Word. Een actieve groep is bijvoorbeeld groups.yahoo.com/group/word-ms/. Door lid te zijn van zo'n groep en af en toe de vragen en antwoorden te lezen, kan je ook een hoop leren over het gebruik van het programma.

In het volgende artikel zal ik wat geheimen(!) over de woordentelling binnen Word verklappen en wat tips geven om alle woorden in een vertaling nauwkeurig te tellen.

Inhoud

In December 2005, the European Standards Committee's ADNOM workshop, consisting of terminologists from various European universities and government bodies, published a blueprint for standardising the description of public-sector terminology in the member states the European Economic Area. The blueprint -- or CWA ("CEN workshop agreement") -- calls for the establishment of a network of terminology organisations and government translation units to develop and disseminate a common database platform for termbanks in the European public sector. Where possible, the platform should draw on existing resources, such as the termbank of the Inter-Agency Terminology Exchange (IATE).

Underlying the ADNOM workshop's mission -- to standardise administrative terminology -- is the public policy principle that government needs to communicate more effectively, not only within its own ranks (among public servants in different policy areas, tiers of government, and countries), but also with the citizens it serves, including the citizens of other jurisdictions. The ultimate goal is open government: making public information and services easier for citizens to access and understand.

In the Digital Age, open government goes hand in hand with electronic government, or e-government: communicating with citizens electronically. For the computer-literate citizen, filing a tax return online is easier than doing so on paper. But open government also means making the language of government more accessible: syntactically, by placing constraints on sentence length and structure, and lexically, by using common words and standard terms. Citizens, no matter how computer-literate, don't want to be confused by tax return forms with tortuous sentences and different words for the same thing.

CEN/ISSS Workshops

This is where the CEN comes in. A non-profit organisation formally recognised by the EU, the Comité Européen de Normalisation (European Committee for Standardisation) provides an infrastructure for developing, maintaining, and distributing coherent standards and specifications for 29 European countries: the member states of the European Union and the European Free Trade Area (EFTA) plus (since January 2006) Romania. The CEN concerns itself with standards in all economic domains except electronics and telecommunications, which are served respectively by two other European standardisation organisations: CENELEC (Comité Européen de Normalisation Electrotechnique -- European Committee for Electrotechnical Standardisation) and ETSI (Institut Européen des Normes de Télécommunication -- European Telecommunications Standards Institute).

The framework for the CEN's activities in information and communications technologies (ICT) is the Information Society Standardisation System (ISSS), in which formal technical committees and less formal focus groups and workshops try to forge European consensus on a range of issues, especially relating to e-business and e-government.

CEN/ISSS workshops are open to all interested parties -- and not only from CEN member states. They typically include representatives of public administrations, manufacturing companies, service providers, knowledge institutes, and consumer organisations. Their brief, usually with funding for no more than two years, is to reach consensus on a standardisation strategy in their area of concern. They then publish their findings in a CEN workshop agreement (CWA). Many CWAs (including the ADNOM workshop's) are available free of charge online.

The ADNOM workshop (CEN/ISSS WS ADNOM)

April 2005 -- March 2006

In early 2005, the CEN set up the ADNOM workshop (or CEN/ISSS Workshop for a European Network for Administrative Nomenclature), with funding support from the EU and EFTA starting in April 2005 and ending in March 2006.

The workshop's objective was to establish and maintain a network of interested parties -- principally European terminology organisations and government translation units -- with a view to developing and disseminating standard terms (proper names and generic denotations) for items in the public sector, like the names of government institutions and job titles in public administration, as well as concepts in taxation, social welfare, education, and other public-sector domains.

On 15 April 2005, the ADNOM workshop held its first meeting, appointing its chairman, Gerhard Budin (University of Vienna) and secretary, Håvard Hjulstad (Standards Norway). It then appointed an ADNOM project team to produce a CWA aimed at establishing an infrastructure for standardising European administrative terminology.

The ADNOM workshop published its CWA, entitled "The establishment of a European network for administrative nomenclature", in March 2006. The CWA sets out the workshop's proposal to launch an online termbank, or "registry" of linked terminological databases with a common interface and structure, containing administrative terms from various European countries and regions.

Each term would be defined in the original language, accompanied by harmonised translations in other languages. And since many administrative terms, being national or regional, are "system-linked" -- denoting bodies and concepts with no exact equivalents in other jurisdictions -- they would be accompanied with conceptual, or semantic, links to corresponding terms elsewhere.

The ADNOM workshop will seek further EU funding support to develop the online termbank and encourage the further development of administrative termbanks in the EEA member states.

Inhoud

The conference's purpose was to draw attention to the ADNOM workshop's mission among politicians and senior public servants and to discuss a declaration setting out ADNOM's objectives.

In the medium term, the workshop envisages a Europe-wide online termbank with semantic links between terms from different parts of Europe. As a long-term legacy, the workshop would like to see a Europe-wide organisation for standardising administrative terminology, with members drawn from terminology organisations as well as from regional, national, and supranational government bodies.

The conference was opened by Willy Martin (professor of lexicology and terminology at Amsterdam Free University), and the speakers were introduced by Jan Roukens (a member of the ADNOM workshop and chair of NL-TERM).

Keynote speakers

Three keynote speakers -- John Ketchell, Katelijn Serlet, and Peter Brown -- dealt with general aspects of the workshop's mission.

John Ketchell, the CEN's Director of Pre-Standards, oversees CEN/ISSS workshops and focus groups. He outlined the distinctive features of CEN/ISSS workshops.
Open to all interested parties -- in the public, business, and voluntary sectors -- the workshops are "market-driven in the broadest sense". And they operate publicly, making their business plans available on the Internet. Their results include technical specifications, guidance material, and best practices.
Ketchell also introduced the notion of interoperability: fitting local concepts into global paradigms -- especially important in the standardisation of administrative terminology, because so many concepts are peculiar to individual regions or countries, even if they sound familiar to outsiders.
Compare, for instance, the Président (de la République Française) and the President (der Bundesrepublik Deutschland): two titles translated identically into English as "President", both denoting heads of state -- but heads of state with very different functions.
To achieve interoperability in the proposed European administrative termbank, the ADNOM project team proposes representing the conceptual links between terms in different languages and jurisdictions in the form of diagrams, or topic maps.
Finally, Ketchell drew attention to three recent CEN/ISSS endeavours with objectives parallel to those of the ADNOM workshop: the MMI-DC workshop (concerned with achieving European standards in metadata for multimedia), the ECAT workshop (concerned with cataloguing and classification for e-business), and the Cultural Diversity focus group (working on a strategic overview of issues in the standardisation of ICT localisation in Europe).

The second keynote speaker, Katelijn Serlet, coordinates terminology at the European Council's Terminology and Documentation Service.
Serlet emphasised the importance of clear language in communications between government and citizens. In her view, lack of clarity was among the reasons why most Dutch and French voters rejected the draft EU constitution in 2005.
Yet the EU is explicitly committed to enabling its citizens to access EU legislation and other administrative information in their own languages, intelligibly, and in line with uniform principles of presentation. To do so yields two specific benefits: it makes it easier for citizens to identify their rights and obligations -- and for lawmakers in the member states to transpose EU legislation correctly.
Serlet quoted the Joint Practical Guide on drafting EU legislation, drawn up in 1998 by the legal services of the European Commission, Council, and Parliament. The Guide stipulates: "provisions of acts shall be concise and their content . as homogeneous as possible. Overly long articles and sentences, unnecessarily convoluted wording and excessive use of abbreviations should be avoided."
It continues: "Throughout the process leading to their adoption, draft acts shall be framed in terms and sentence structures which respect the multilingual nature of Community legislation; concepts or terminology specific to any one national legal system are to be used with care . The terminology used in a given act shall be consistent both internally and with acts already in force, especially in the same field. Identical concepts shall be expressed in the same terms, as far as possible without departing from their meaning in ordinary, legal or technical language".
Serlet also chairs the Data Management Group of the European Inter-Agency Terminology Exchange (IATE), and in this capacity she discussed the IATE termbank. Launched in 2001, this multilingual termbank amalgamates the termbanks of the main European institutions (the Commission, Parliament, Council, Court of Justice, and Court of Auditors) and the Translation Centre for the EU Agencies.
According to Serlet, the IATE termbank is unique in the world. Accommodating most of the EU's 21 official languages plus Latin, it aims to serve as a model for terminological practice throughout Europe. It eliminates multiple entries for the same items (applying the "one concept/one entry" principle) and takes account of local meanings of terms when they vary from more common usage (i.e., cease to be interoperable).

The third keynote speaker, Peter Brown, is a senior expert on e-government strategy at the Austrian Federal Chancellery and chair of the CEN/ISSS e-Government Focus Group.
Brown pointed out that multilingual terminology needs to be fully interoperable in the EU, because, once EU legislation has been translated into the 20 official languages -- usually having been drafted in English or French -- the translated text has to be regarded not as a translation but as a legally effective original text.
Interoperability -- like harmonisation -- is also essential to the workings of the EU's single market, founded on the free movement of people, capital, goods, and services. The market can operate freely only if the terms it uses are interoperable. Brown cited the example of chocolate. Traditionally, member states have defined it differently, but the single market requires that they define it identically -- making the terms "chocolate", "chocolat", and "Schokolade" economically interoperable.

National/regional reports

Four speakers -- Arnaud Suspène (France), Anna-Lena Bucher (Sweden), Rosa Colomer i Artegas (Catalonia), and Willy Martin (the Netherlands) -- described programmes in individual European jurisdictions for promoting clear language and standardising terminology in the public sector.

Arnaud Suspène is a member of the French government's Comité de Simplification du Langage Administratif (COSLA), which falls under two ministries: the Ministry for Government Reform and the Ministry of Culture.
The Committee's mission is to encourage French public servants to make their communications more citizen-friendly. Its members include language experts, academics, and journalists -- and some of the fonctionnaires who write administrative communications.
COSLA has developed two tools to help public servants write government forms and standard letters in clear, citizen-friendly French. One is the Petit Décodeur, a dictionary that "translates" more than 3,000 administrative terms and expressions into "clear language" and lists the 200 most frequently used French administrative acronyms. The other is LARA (Logiciel d'Aide à la Rédaction Administrative), a computer-assisted writing tool that prompts public servants to write more simply and clearly. LARA can be integrated with Microsoft Word and comes with a database of model forms and letters.

Anna-Lena Bucher is managing director of the Swedish Centre for Terminology (TNC).
Sweden has been standardising terminology at national level since 1936. Up to 2000, the body responsible for doing so was Tekniska Nomeklaturcentralen (the Swedish Centre for Technical Terminology). In 2000, the Centre was privatised and renamed Terminologiecentrum TNC (the Swedish Centre for Terminology TNC).
The Centre's approach to its task is bottom-up and consensual. Terms are collected by terminology coordinators in the organisations that coin or adopt them, then harmonised in consultations between coordinators at TNC-level.
The Centre is working to establish a national termbank, Rikstermbanken, in which terms will be accompanied by translations in English and minority languages as well as by taxonomic and ontological information.
The role of the planned termbank is anchored in the Swedish Language Bill, expected to be enacted in 2006.

Rosa Colomer i Artegas is director of TERMCAT, the Catalan language terminology centre.
Having been suppressed throughout Spain's Franco dictatorship (1939 to 1975), the Catalan language re-emerged with the re-establishment of democracy. With 7,500,000 speakers, it is spoken more widely than many of the EU's official languages, but as a regional language, it enjoys official recognition only in its homelands.
When recognition came after 36 years of fascism, Catalan terminologists found themselves working from scratch. This is why the Catalan government makes terminology development a major component of its language policy. TERMCAT is the government body charged with coordinating terminology development.
As well as developing and standardising Catalan terminology, TERMCAT disseminates terminological information in society, including the education system, and promotes the development of language technology resources for the language.
TERMCAT works via a network of 22 language standardisation centres spread around Catalonia. Its specific services so far have included standardising Catalan place names, advising the Catalan parliament on legislative terminology, and standardising administrative terminology for obligatory use in the Catalan public sector.

Willy Martin (Amsterdam Free University) described DOT, the Databank Overheidsterminologie (Administrative Terminology Databank), a pilot project launched in 1999 to study the scope for harmonising Dutch-language administrative terminology between the Netherlands and the Dutch-speaking Belgian region of Flanders.
The terminology used in the two jurisdictions is difficult to equate because administrative terminology is "system-linked", and the two legal and governmental systems contain many differences. But it is possible to chart these differences and compare the underlying conceptual systems as a first step towards harmonising administrative terms.
The DOT pilot project concerned itself with only one public-sector domain: social insurance. The project team, from Amsterdam Free University and Stuttgart University, devised a data model based not on existing terms but on underlying concepts in social insurance. Using a term extraction tool developed by Flemish software company Zeno, the team extracted possible terms from many social insurance documents, found the terms denoting different concepts, and identified those that were interoperable between the Netherlands and Flanders.
DOT's chief sponsor, the Nederlandse Taalunie (Dutch Language Union) aims eventually to develop a central administrative termbank serving both Dutch-speaking jurisdictions.

The ADNOM initiative: past, present, and future

Two speakers, Håvard Hjulstad and Gabriel Hopmans, discussed the achievements of the ADNOM workshop as it reached the end of its funding period, and they looked forward to its long-term legacy.

Håvard Hjulstad is senior advisor to the Norwegian standards organisation, Standard Norge, and secretary of the ADNOM workshop.
According to Hjulstad, "the ADNOM workshop has not re-invented wheels, but it has provided new axles." For its CEN workshop agreement (CWA), it has surveyed the activities of terminology organisations, language interest bodies, and public-sector translation units concerned with the development and standardisation of terminology. It has also started to establish a network of these organisations.
Once it has finalised its CWA, the workshop will seek funding for long-term ADNOM activities, principally the establishment of a decentralised termbank, or "registry" of mutually compatible administrative termbanks representing all 23 official languages of the European Economic Area. The registry will avoid the duplication of entries, contain harmonised translations, and draw conceptual, or semantic, links between terms from different languages and jurisdictions.

The final speaker, Gabriel Hopmans, is CEO of Morpheus Software. The ADNOM project team has approached Maastricht-based Morpheus Software, a specialist in "semantic mapping", to design the conceptual links between various termbanks. Hopmans focused on the structure and content of the ADNOM registry.
The ADNOM workshop has commissioned its project team to design a pilot termbank, or "registry", of database files containing social insurance terms from several countries, and apply the semantic mapping principle to that registry's content.
Two components essential to the pilot registry are topic maps and published subjects, features that enable the managers of member termbanks to edit semantic links and update content.
Topic maps are diagrams representing the semantic links between terms from different languages and jurisdictions. ADNOM's topic mapping system will draw on the existing EUROVOC, AGROVOC, and GEMET systems used by the European Parliament Thesaurus. Topic maps allow member termbank managers to harmonise their ontologies, or semantic linking systems, in a language-independent manner.
"Published subjects" are a method for classifying terms in a decentralised database structure, drawing on several established UN and EU taxonomies, or reference classification systems, including COFOG (the Classification of Outlays by Functions of Government, European Nomenclatures) and NUTS (Nomenclature of Units for Territorial Statistics).
Hopmans demonstrated the use of topic mapping with a diagram representing the similarities and differences between the French and British systems of national government.

Conference Declaration and panel discussion

Jan Roukens presented the conference with a draft Conference Declaration, addressed at political decision makers and senior civil servants at regional, national, and European level.

In brief, the Declaration states that:

• administrative terminology is the set of all terms to be found in official texts issued by the government, or public, sector;
• terminology managers in different jurisdictions and government units need to standardise the way they record terms. They need to harmonise the structure and taxonomies of their termbanks and record terms that (in translation) can be used in the same meaning in different jurisdictions;
• governments need to standardise, harmonise, and improve their methods of classifying administrative terms;
• the terminology and translation units of public-sector organisations need to coordinate their efforts;
• citizens and other users of administrative termbanks should be able to access administrative information by user-friendly electronic means;
• administrative termbanks will become more efficient and effective with the help of more advanced language technology tools;
• administrative terminology needs to be disseminated in the context of open, electronic government: well-written, easy-to-read public-sector communications. Administrative terminology is essential to ensuring interoperability within e-government.

These seven standpoints then served as a basis for a panel discussion conducted by Jan Roukens, Katelijn Serlet, Ulrich Heid, Gerhard Budin, Håvard Hjulstad, Marc-Wilhelm Küster, Willy Martin, and Peter Brown.

Conclusion

Jan Roukens closed the conference by announcing that a final version of the Conference Declaration would be published by the end of 2005. For the full text, see the annexe enclosed.

ADNOM workshop and conference: contact information

Håvard Hjulstad
Secretary CEN/ISSS WS ADNOM
Oslo
hhj@standard.no

Jan Roukens
Brussels
jroukens@hotmail.com

Inhoud

De redactie van het Bulletin bestaat uit:
Harold Alexander
Marcus de Geus
Hanneke Rutges

Kopij en berichten aan de redactie van het Bulletin:
bulletin@vzv.info

Het bestuur van de VZV bestaat uit:
Marianne Kersbergen, voorzitter
Nathalie Le More, secretaris
Albert van Veghel, penningmeester
Kristof Stachowski, toelating leden
Kath Starsmore, publiciteit
Heleen Gelinck, belangenbehartiging

Algemene correspondentie VZV:
VZV - Postbus 85598 - 2508 CG Den Haag
06 48810463
info@vzv.info

Voor meer informatie over de VZV:
www.vzv.info

Kopij voor het Bulletin dient in de vorm van een elektronisch tekstbestand te worden gericht aan het redactieadres. Bij overname uit andere bronnen dient de inzender zo nodig te zorgen voor toestemming en deze te vermelden bij aanlevering.

De inhoud van het Bulletin valt onder de verantwoordelijkheid van de redactie, maar geeft niet noodzakelijkerwijs haar standpunt of dat van het bestuur weer.

Inhoud