1. Van de redactie
2. Bericht van het bestuur
3. Uitnodiging voor de Algemene Ledenvergadering van de VZV
4. Zomaar wat gedachten over het vak
5. Haat-liefdeverhouding
6. Auteursrechten van vertalers
7. Geknipt -- 1
8. Geknipt -- 2
9. Kolommen, tabs of tabellen
10. Geknipt -- 3
11. 2007: De Reiscd
12. Colofon

Van Marianne Kersbergen krijgen we te horen hoe het bestuur druk bezig is met het leggen van contacten namens de VZV en op allerlei niveau in de weer is met de professionalisering van ons vak nu en in de toekomst.

Daarop aansluitend blikt Lou Punt terug op de weg die zij als professioneel vertaalster heeft afgelegd. Zij sluit af met de vraag -- voor velen van ons relevant -- hoe haar kennis en kunde aan een volgende generatie door te geven. Daarnaast stelt zij een vraag uit de praktijk van alledag die wellicht tot antwoorden van collega's uitnodigt.

In zijn bijdrage geeft Kristof Stachowski een snelkookles in de taal en met name in wat hij ziet als de haat-liefdeverhouding van Nederlanders met hun moedertaal.

Aangemoedigd door een bijeenkomst van de Franse sectie, is iemand gaan onderzoeken hoe het zit met de auteursrechten van niet-literaire vertalers en doet daar verslag van. De redactie hoopt van harte dat er onder u leden zijn die van deze informatie kunnen profiteren -- en uiteraard daar dan zelf weer verslag van doen.

Terug van weggeweest heeft Nelly Eigenraam het een en ander voor u uitgezocht over diverse onderwerpen, waaronder de BTW en de OV-fiets, en heeft zij ook nog een aantal interessante uitgaven gevonden op zzp-gebied.

Wat je allemaal op vakantie niet kunt meemaken! Ann Ulot is laatst een zeer curieus wijnetiket tegengekomen en heeft er ook nog aan gedacht om het voor ons mee te nemen. Hopelijk hebben ze er wel meer verstand van wijn bereiden.

Jenny Zonneveld vervolgt haar serie over de krochten van MS-Word met een bijdrage over tabs, tabellen en kolommen. Wedden dat u er ook soms gek van Word(t).

Tot slot heeft onze andere Christoph weer een aantal weetjes geleverd. Naast technotips een absolute levensredder: volgens zijn bronnen zijn onze kansen oud te worden zonder in seniliteit te vervallen groter dan wij dachten.

Met al dit moois zagen wij een zeer belangrijke mededeling bijna over het hoofd. Voor al diegenen die de Nederlandse nationaliteit niet hebben, niet willen, of niet kunnen krijgen: als u de woorden van voormalige minister Kamp om vertrek uit Nederland in overweging te nemen niet reeds voor de algemene ledenvergadering hebt opgevolgd, dan zien wij u graag daar.

Hanneke Rutges
Harold Alexander
Marcus de Geus

Het bestuur heeft de afgelopen maanden onder andere benut voor het leggen van contacten namens de VZV.

Op Europees niveau heeft Marianne Kersbergen op uitnodiging van de Belgische Kamer van Tolken, Vertalers en Filologen (BKTVF) in Brussel een vergadering bijgewoond van FIT-Europa en daar kennis gemaakt met de vertegenwoordigers van 17 zusterverenigingen uit 11 landen. Er is onder andere gesproken over de totstandkoming van een Europese masteropleiding tot vertaler, de Europese norm voor vertaaldiensten, een Europese erecode voor tolken en vertalers, vergelijking van de toelatingscriteria van de verschillende verenigingen, verbetering van de onderlinge communicatie en wederkerigheid van deelname aan nationale verenigingsactiviteiten. Al met al een interessante uitwisseling van ervaringen.

Wat betreft de mogelijke uitbreiding van het VZV-mentorschap naar een beperkt aantal leerlingen van bestaande vertaalopleidingen zijn de eerste verkennende gesprekken gevoerd tussen de VZV en de Hogeschool Maastricht door Catherine Miginiac als VZV-vertegenwoordiger en Kath Starsmore met ITV Utrecht. Beide opleidingsinstituten staan in eerste instantie zeer positief tegenover het idee.

Tijdens een extra bijeenkomst van het algemeen bestuur van PZO -- waaraan Marianne Kersbergen namens de VZV heeft deelgenomen -- is naar aanleiding van het gepresenteerde regeerakkoord van gedachten gewisseld over een vooraf opgestelde lijst met voor zzp-ers relevante prioriteiten. Het ging daarbij onder meer om onderwerpen als de wettelijke definitie van zzp-er, continue bewaking van de VAR-systematiek, variabele zelfstandigenaftrek met glijdend urencriterium, aftrekbaarheid bedrijfsruimte in/aan/bij huis, levensloopregeling/pensioenopbouw voor zelfstandigen, mededingingsproblematiek bij aanbestedingen, scholingssubsidies en bijdragen voor zelfstandigen. Het is de bedoeling om voor al deze thema's in aparte werkgroepen een conceptbeleidsplan op te stellen om beleidsmakers en besluitvormers te overtuigen en ideeën aan te reiken over de manier waarop zij de belangen van de zelfstandige beter kunnen verdedigen. Deze werkgroepen moeten in de komende weken worden geformeerd. VZV-leden die meer informatie willen of belangstelling hebben om eraan mee te werken, worden van harte uitgenodigd zich aan te melden bij Marianne Kersbergen (info@markers.nl). Ik kan jullie verzekeren dat samenwerken aan een gemeenschappelijk doel met andere zelfstandige beroepsbeoefenaars een bijzonder verrijkende ervaring is.

Onze lobby bij de Tweede Kamer voor verbetering van het wetsvoorstel beëdigde tolken en beëdigde vertalers is na de verkiezingen en de installatie van het nieuwe kabinet weer voortvarend opgepakt, waarbij de hulp van PZO bij het leggen van rechtstreeks contact met de nieuwe woordvoerders bij de vaste kamercommissie voor Justitie nog steeds onontbeerlijk is gebleken. Helaas is aan het gezamenlijk optreden van de ATVO (inclusief VZV) met het NGTV eind januari abrupt een einde gekomen, toen het NGTV-bestuur besloot om Hanneke Kerkhoven uit haar functie van voorzitter van de NGTV-commissie 'wetsvoorstel' te ontheffen en geen verder overleg meer met de andere organisaties te plegen.
Dit is om meer dan een reden bijzonder spijtig, maar vooral omdat het beeld van totale eensgezindheid tussen alle beroepsorganisaties van tolken en vertalers door het apart lobbyen van het NGTV wordt verbroken, terwijl we nu juist zo goed op weg waren om één front te vormen. We blijven in samenwerking met de ATVO constructief en positief actief.

Op de valreep bereikte ons het bericht dat na een zeer lange procedure van meer dan twee jaar op 20 maart 2007 de Wet beëdigde tolken en vertalers met algemene stemmen in de Tweede Kamer is aangenomen. Een groot deel van onze inbreng namens de beroepsgroepen is in deze wet terug te vinden. Vragen en antwoorden inzake deze nieuwe wet komen uitgebreid aan de orde op onze algemene ledenvergadering van 13 april aanstaande.

Elders in dit bulletin staat de oproep voor deze ALV, die plaatsvindt in het Aboriginal Art Museum in Utrecht. Ik hoop dat jullie ook dit keer in groten getale aanwezig zullen zijn om met het bestuur en de andere leden te discussiëren over de agendapunten. Ook kunnen de hierboven aangestipte onderwerpen dan uitgebreider worden toegelicht. De uitnodiging voor de ALV inclusief agenda en vergaderstukken zijn inmiddels door de secretaris aan alle leden toegezonden.
Het programma na afloop van onze algemene ledenvergadering is met onder meer een rondleiding door het Aboriginal Art museum volledig cultureel verantwoord.

Tot ziens dus op 13 april!

Namens het VZV-bestuur

Marianne Kersbergen,
voorzitter

Plaats
Aboriginal Art Museum, Oudegracht 176, Utrecht

Programma

14.30 uur

Ontvangst met koffie, thee en versnapering

15.00 uur - 17.00 uur

Algemene Ledenvergadering VZV

17.15 uur - 18.15 uur

Rondleiding door het museum met gids

18.15 uur - 19.30 uur

Receptie met genodigden en introducés

19.30 uur - 21.30 uur

Gevarieerd buffet

Introducés en genodigden zijn van harte welkom voor het programma vanaf 17.00 uur.

Bereikbaarheid

Openbaar vervoer

Vanaf Utrecht Centraal Station is het ongeveer 10 minuten lopen naar het Aboriginal Art Museum. Voor een uitgebreidere beschrijving, zie de uitnodiging.

Auto

Parkeergarage Springweg/Strosteeg ligt op een steenworp afstand van het Aboriginal Art Museum en is 24 uur per dag open. U verlaat de parkeergarage aan de achterkant (richting Oudegracht), op de Oudegracht even links, direct de Gaardbrug over, en weer links, en u staat voor het museum.
Rond Hoog Catharijne zijn zes parkeergarages, die met de auto goed bereikbaar zijn en op loopafstand van het museum liggen. Radboud, Moreelsepark, Stationsstraat, Rijnkade en Vredenburg zijn 24 uur per dag open.

II
Over jarenlang vertalen gesproken, een paar weken geleden werd ik geïnterviewd door twee studentes in hun laatste jaar van de vertaalopleiding aan de Universiteit van Utrecht. Zij waren geïnteresseerd in hoe ik tot het vak van vertaler was gekomen, en vooral hoe ik mij in mijn vakgebied -- juridisch vertalen uit en naar het Engels -- had gespecialiseerd.
Dit deed mij weer beseffen hoe amateuristisch in mijn begintijd als vertaler het beroep van vertaler en met name dat van commercieel vertaler in elkaar stak. Vaak, en misschien wel meestal, werd niet bewust gekozen voor het vak.

Waar vertaler als beroep eigenlijk niet als serieuze keuzemogelijkheid werd gezien, werden we op school eigenlijk allemaal opgeleid tot vertaler, zeker op het gymnasium en ook op de HBS. Gymnasiasten deden eindexamen in zes (alfa) of vijf (bèta) vreemde talen en dat eindexamen bestond uitsluitend uit het maken van een vertaling uit de vreemde taal in het Nederlands. Dit had tot gevolg dat in de hogere klassen de lessen in hoge mate toegespitst waren op vertalen, af en toe afgewisseld met 'woordjes leren'. Spreekvaardigheid was een ondergeschoven kindje. Na mijn eindexamen kon ik moeilijke boeken lezen in het Frans, Duits en Engels en pittige teksten uit die talen naar het Nederlands vertalen. In de winkel een brood kopen ging aanvankelijk heel wat moeizamer -- je hoorde de vreemde talen ook nog niet op de televisie! Door de grondige grammaticale ondergrond die hoorde bij het onderwijs in Latijn en Grieks babbelden we er echter al heel gauw lustig op los.

Vele vertalers van mijn generatie hebben geen formele vertaalopleiding genoten. Toen ik ging studeren was er nog geen universitaire vertaalopleiding, het Instituut voor Vertaalkunde van de Universiteit van Amsterdam -- inmiddels al weer opgeheven -- werd pas kort daarna opgericht.
Een formele opleiding voor speciale vakgebieden viel al helemaal buiten het toenmalige voorstellingsvermogen. Met name technische, medische en dergelijke specialistische vertalers rolden meestal vanuit een totaal ander vak de vertaalwereld in. Het vak genoot een zeer laag aanzien. Ik heb persoonlijk nog meegemaakt dat een bank, na een half uur praten over het vertalen van een lange, zeer technisch-financiële tekst, naar de kosten vroeg en toen reageerde met: "Dat is wel veel geld, we zijn maar een kleine bank en we hoopten een huisvrouw te vinden die het 'erbij' zou kunnen doen"!

Hoe werd ik dan 'juridisch vertaler'? Vooral het toeval speelde daarbij een rol: een echtgenoot/jurist, dus veel contact met juristen waardoor ik ook zag dat er veel behoefte was aan juridische vertalers; het geluk om tegen een gepensioneerd vertaler aan te lopen die jaren voor notarissen had vertaald en het leuk vond iemand op weg te helpen, coachen zou je dat nu noemen; op eigen initiatief een paar weken meelopen op advocatenkantoren in Londen en Washington. De eerste formele cursus op juridisch gebied die ik volgde, begin jaren tachtig moet dat geweest zijn, was een PAO-cursus Engels voor advocaten -- dat was een nieuwigheid -- waar ik als enige niet-jurist aan mocht meedoen. In het pre-internettijdperk kostte het soms twee dagen rondbellen om de juiste vertaling voor een vakterm te vinden. Dat betrof helemaal niet altijd juridische terminologie. De juridische strijd kan inhoudelijk over van alles gaan en als juridisch vertaler is het handig als je beschikt over een netwerk van mensen op allerlei vakgebieden.

De allerbeste training is toch altijd weer: gewoon in het diepe springen en worstelen met de te vertalen teksten. En dan checken en dubbelchecken, in boeken, tegenwoordig op internet en bij collega's. De Engels-juridische sectie van de VZV kwam voor mij in 1990 als een geschenk uit de hemel en is naar mijn mening nog steeds de beste vorm van permanente educatie die ik ken.

Nu is het vak verregaand geprofessionaliseerd en heeft mijn generatie een schat aan ervaring vergaard. Als wij er mee ophouden, dan is al die ervaring weg, tenzij we een methode vinden om tenminste een gedeelte daarvan over te dragen. Verschillende vertaalopleidingen lijken geïnteresseerd in contacten met 'het veld', dat blijkt wel uit die studentes die op pad werden gestuurd en ook via andere kanalen komen dergelijke signalen. Stageplaatsen kunnen de meesten van ons als zzp-ers niet bieden, maar misschien kunnen we op een andere manier iets van onze ervaring overdragen op de jongere garde. Dat lijkt me een bevredigende bezigheid in de laatste jaren van mijn werkzame bestaan en ik hoop dat ik daarin niet alleen sta.

Als je puur op de taal afgaat, zie je dat Nederlanders een grappige manier van waarneming hebben. Ze zeggen voor het zingen de kerk uitgaan, als ze niets kerkelijks bedoelen. En ze zetten vaak de bloemetjes buiten, als ze flink de beest uithangen, terwijl ze noch de tuinier, noch de slager om permissie hebben gevraagd. Maar mocht een pastoor of een dominee hen onder het naar buiten zetten van de bloemetjes op het voor het zingen de kerk uitgaan aanspreken, dan zijn ze vaak Oost-Indisch doof. Bijvoeglijke naamwoorden van landennamen, vormen dikwijls (maar niet uitsluitend!) een basis voor het vormen van verbindingen die een negatieve betekenis opleveren. Een Poolse landdag en het ging er Pools toe zijn twee andere voorbeelden. Het taaleigen van het Nederlands is zo ongelooflijk rijk dat ik mij er altijd over verbaas hoe gemakkelijk Nederlanders afstand doen van het spreken van hun eigen taal, zodra ze in aanraking komen met buitenlanders. En hoe gretig ze allerlei buitenlandse woorden (tegenwoordig meestal Engelse) in hun eigen taal vervlechten.

Ik doel hier niet op dagelijkse situaties, waarin een Nederlander een Engelsman op weg helpt door te zeggen dat een strippenkaart een strip card is of die bij het ontbijt diezelfde Engelsman voorhoudt dat gestampte muisjes in het Engels stamped mice betekenen. Ik doel veel meer op de algemene gewoonte om Engels in Nederland bijna als moedertaal te beschouwen. Er zijn internationale bedrijven die - hoewel ze een vestiging in Nederland hebben - bepaald hebben dat al het personeel, dus ook het Nederlandstalige, met elkaar in het Engels dient te communiceren. Maar er zijn ook politici die menen dat ze alleen begrepen worden, als ze wat Engelse 'tussenwerpsels' in hun uitspraken verwerken. Op 2 juli 2004 hoorde ik premier Balkenende in een NOVA-uitzending zeggen dat een artikelkop een echte eye catcher (uitgesproken als: eiketsjer) was. Waarom geen blikvanger?! De hiervoor vermelde Nederlander die de Engelsman middels de strip card op weg helpt, zou wel eens kunnen denken dat eye catcher een eiervanger is, wat dat ook moge zijn.

De voorliefde voor het Engels beperkt zich echter niet tot de internationale bedrijven of de politiek. In het voorjaar van 2004 hoorde ik Rudolph van het RTL4-programma Life & Cooking zeggen dat je een bepaald ingrediënt moest cutten. Hij bedoelde waarschijnlijk gewoon snijden in het Nederlands, maar hij vond het blijkbaar commerciëler om cutten te zeggen. Nou is het niet alleen Rudolph die denkt dat het Engelse werkwoord (to) cut gewoon vernederlandst kan worden door de uitgang -en erachter te plaatsen. Alleen cut wordt in het Engels niet als kut, maar als kat (uitspraak bij benadering weergegeven) uitgesproken. Dat levert in het Nederlands het bekende werkwoord katten op en dat woord wilde Rudolph van RTL 4 niet gebruiken, dus koos hij voor het cutten. Maar mij was de eetlust al vergaan bij het aanhoren van het on-Nederlandse cutten van komkommers, bananen, perziken en wat dies meer zij. Volgens mij heeft alleen onze nationale Happy Hooker, namelijk Xaviera Hollander, het recht om het werkwoord kutten/cutten te gebruiken in bijvoorbeeld het nog te schrijven kookboek The Happy Cooker.

Ik heb een mail gestuurd naar een aantal instellingen, stichtingen en dergelijke (ongeveer zes) die in Nederland op een of andere manier iets te maken hebben met auteursrechten.
Van een aantal daarvan heb ik geen antwoord gekregen, maar van een drietal wel.

Van diverse kanten (Stichting Auteursrecht, bijvoorbeeld) kwam de bevestiging dat een 'commerciële' vertaling onder de auteurswet valt. Dat staat al in de Algemene Voorwaarden van de VZV, maar wordt hiermee dus bevestigd.

Het antwoord van de LIRA was het meest verhelderend en behulpzaam dus reproduceer ik dit (bijna) integraal hieronder. De LIRA draagt ook niet-literaire vertalers een warm hart toe en we worden als het ware met open armen ontvangen. En het verhaal van de LIRA is -- in theorie ten minste -- zéér interessant.
De contactpersoon noemt een aantal aspecten die voor ons zeker relevant kunnen zijn, maar ook meteen twee bekende euvels: het wegtekenen van de rechten en de beperkte distributie.

LIRA:

Het 'literaire' aspect van Stichting Lira moet in de ruime zin des woords worden gezien. Sinds jaar en dag behartigen wij de belangen van zo veel mogelijk schrijvers en zeker niet alleen die van bellettristische werken. Zo vertegenwoordigen wij bijvoorbeeld ook scenarioschrijvers, vertalers, ondertitelaars enzovoort. Nagenoeg alle vertalers die bij ons aangesloten zijn, doen dit werk vanuit commerciële motieven.

Naar aanleiding van uw voorbeelden:

• we keren bijvoorbeeld leenrechtvergoeding uit voor mensen die meegewerkt hebben aan een toeristische reisgids;
• we bemiddelen in een billijke vergoeding voor ondertitelaars/vertalers wier werk op een DVD (her-) uitgebracht wordt;
• we treden op voor onze aangeslotenen als hun werk zonder toestemming online verspreid wordt.

Daarnaast is het natuurlijk belangrijk dat we praten over een terrein waar collectieve exploitatie zinvol is/er iets te innen valt. Zo kan bijvoorbeeld iemand die bijsluiters van medicijnen vertaalt (of handleidingen), of iemand die intern voor een advocatenkantoor stukken naar het Nederlands vertaalt zich wel bij ons aanmelden; maar er is slechts een kleine kans dat er met die teksten een nieuwe openbaarmaking zal geschieden waarvoor LIRA voor u kan incasseren.

Op mijn vraag "Zouden zij (commerciële vertalers) bijvoorbeeld een clausule over intellectuele eigendom standaard moeten opnemen in hun leveringsvoorwaarden en daar meer gebruik van maken?" was het antwoord:

Zeer zeker! Wij adviseren onze aangeslotenen om zich voor zoveel mogelijk exploitatievormen bij ons aan te sluiten en standaard in hun contract een regel op te nemen waarin de rechten die reeds bij LIRA ondergebracht zijn, worden voorbehouden. Op de site van de VSenV vindt u ook goede modelcontracten (www.schrijversenvertalers.nl), maar deze zijn wel redelijk toegespitst op hetzij scenarioschrijvers, hetzij vertalers van romans.

Ook op de site van uw vereniging is een goede clausule opgenomen in de algemene voorwaarden. (Zie art. 10.1)

Tot slot vroeg ik: "Kan de LIRA ook 'over de grens' handelen, bemiddelen?" en antwoordde de LIRA:

LIRA is zeer zeker niet alleen in Nederland actief. Met bijvoorbeeld Engeland, Amerika, Duitsland, Frankrijk en België hebben wij wederkerigheidcontracten afgesloten.

Binnen deze overeenkomst is afgesproken dat wij incasseren voor hun rechthebbenden in Nederland, en de buitenlanden doen dat vice versa voor Nederlandse auteurs in hun land.

Belangrijk is hier wel dat de rechthebbende zelf bij ons moet aangeven wat er van hun, in welk land, waar precies openbaar gemaakt is, aangezien het voor ons ondoenlijk is om al die data zelf op te vragen/ bij te houden.

Incasseren kan dus zeer zeker, maar alleen op claim-basis.[...]

Mijn persoonlijke conclusie is dat de vraag in hoeverre een en ander toepasbaar is in de praktijk heel sterk afhangt van de individuele situaties.
De brochure aanvragen en erover gaan nadenken kan zeker geen kwaad.

Hieronder een paar nuttige links:
www.auteursrecht.nl
www.lira.nl
Op de site van LIRA kun je een brochure/'gratis informatiepakket' aanvragen, zie: www.cedar.nl/lira/info-rechthebbenden.html#aansluiten

Hoe verrekent u uw BTW bij transacties binnen de Europese Unie? Gelden dezelfde BTW-regels voor het leveren van goederen als voor diensten? Hoe werkt het leveren tegen een BTW-nultarief?

Wat kunnen de financiële consequenties zijn van het niet voldoen aan de fiscale regels in het handelsverkeer binnen de EU? Voor iedereen die in de internationale handel wil gaan, komen de belangrijkste aspecten van de omzetbelasting binnen de EU aan bod:

• Soorten belasting, wie is BTW verschuldigd?
• Administratieve plichten
• Verificatieplicht
• Bewijsstukken
• Drempelbedragen

De eerstvolgende seminars zijn: 3 april Eindhoven, 26 april Breda, 8 mei Arnhem, 14 mei Utrecht, etc. etc.

Zie: www.kvk.nl > Seminars

Op de fiets naar vergadering, opdrachtgever, etc.? Huur een OV-fiets!

De OV-fiets is de snelle en gemakkelijke huurfiets in het openbaar vervoer. Hij is te huur op ruim honderd locaties, vooral bij stations. Geen formulieren, geen borg en geen legitimatie, maar binnen zestig seconden een OV-fiets. En de vrijheid om te gaan en te staan waar u wilt: overal een fiets!

Hoe werkt OV-fiets?
Op vertoon van uw geschikt gemaakte NS-kaart of uw speciale OV-fietspas krijgt u bij elke huurlocatie van OV-fiets een of twee OV-fietsen mee. Zonder wachttijd en zonder rompslomp. Om OV-fietsen te kunnen huren, moet u eerst via www.ov-fiets.nl lid worden.

Wat kost OV-fiets?
Een OV-fiets huren kost 2,85 euro per keer (tot twintig uur). Betalen gaat gemakkelijk: achteraf per automatische incasso. U betaalt 9,50 euro abonnementsgeld per jaar. Voor alle tarieven en toeslagen zie de website.

Gelezen in de rubriek 'Stellingen' van de NRC van 6 februari 2007:

"Geen beroep is zo ondergewaardeerd als dat van de vertaler. Behalve dan dat van de vertaalster.
R.E. BREUKER
Universiteit Leiden"

Op internet heb ik gevonden dat de heer Remco Breuker op 19 december 2006 is gepromoveerd op het proefschrift "When truth is everywhere: the formation of plural identities in medieval Korea, 918-1170". Zijn promotor was prof. dr. B.C.A. Walraven.

Van de zomer kocht ik in Frankrijk een fles Vin de Pays du Comté Tolosan. Daarop trof ik de volgende tekst aan:
Deze moelleux witte wijn, product in het westelijke zuiden van Frankrijk, moeten zich aan een temperatuur drinken omvat tussen 6 en 8 °C, om op vissen, nagerechten of aperitieven te proeven.

Dit was de vertaling van:
Ce vin blanc moelleux, produit dans le sud-ouest de la France, doit se boire à une température comprise entre 6 et 8 °C, à déguster sur des poissons, des desserts ou à l'apéritif.

Als je begint met het intypen van de vertaling gaat de tekst alle kanten op. Hoe moet je dit oplossen?

Eerst moet je begrijpen hoe kolommen in Word werken. Het zijn krantenkolommen, de tekst gaat eerst naar beneden en onderaan de kolom gaat de tekst naar de volgende kolom. Dit soort kolommen zijn prima geschikt voor nieuwsbrieven en kranten, maar niet om mijn bron- en doeltekst naast elkaar te presenteren:

Misschien kan je je nog de goede oude tijd van WordPerfect 5.1 herinneren? Toen had je doorlopende kolommen in krantenstijl en parallelkolommen. MS Word maakt dat onderscheid niet, de parallelle kolommen van WP moet je in Word maken met een tabel. Met een tabel kan je zelf bepalen waar de tekst naartoe gaat en, in tegenstelling tot kolommen, kan een tabelcel doorlopen naar een volgende pagina:

Hoe heb ik het probleem van de kolommen opgelost? In eerste instantie heb ik de twee kolommen teruggebracht naar een. Daarna heb ik alle overbodige 'enters' verwijderd. Toen heb ik de tekst geconverteerd naar een tabel via het Tabel-menu en een tweede kolom toegevoegd in de tabel. Omdat ik vertaal met DéjàVu heb ik een paar extra stappen doorlopen om ervoor te zorgen dat mijn vertaalde Engelse tekst in de rechterkolom geplaatst werd.

Ik zie maar al te vaak teksten die zijn opgemaakt met tabs in plaats van in een tabel. Het nadeel van tabs is dat als de vertaalde tekst in de linker kolom langer of korter wordt dan in het origineel, de tekst niet meer netjes uitgelijnd is in kolommen, en meestal zijn de cijfers ook links uitgelijnd in plaats van rechts: zie het voorbeeld hieronder.

Het is eigenlijk heel simpel om tekst die met tabs is opgemaakt om te zetten in een tabel.
Zorg dat je de codes van Word kan zien (aanzetten met Ctrl+Shift+8, of klik op het symbool 'weergeven/verbergen') en verwijder alle overbodige tabs zodat er slechts één tab overblijft tussen alle tekst die in kolommen zou moeten staan. Je kunt dit ook doen met 'Zoeken en vervangen' (Ctrl+H). Dan zoek je alle dubbele tabs (_t_t) en vervang je deze door een enkele tab (_t). Het ziet er nu niet netjes uit, maar dat geeft niet. Selecteer vervolgens de tekst en ga naar het Tabel menu, selecteer 'Converteren - Tekst naar tabel'. In het volgende venster selecteer je dan 'Tab' als 'Lijstscheidingsteken' en het aantal kolommen wordt automatisch op het goede aantal gezet. Klik dan op OK en de tabel wordt gemaakt. De breedte van de kolommen in de tabel kan naar wens worden aangepast, en de tabellijnen kunnen als volgt onzichtbaar worden gemaakt: selecteer de hele tabel en kies voor 'Geen rand' in de opmaakmenubalk.

Zo heb je in een handomdraai de tekst beheersbaar en veel leesbaarder gemaakt. Als de tekst geprint wordt is het tabelraster, hier grijs, niet zichtbaar.

Ik hoop dat ik hier heb laten zien wanneer je tabellen moet gebruiken in Word-documenten. Tabellen zijn altijd een beter alternatief dan kolommen en tabs.

Toronto - Actieve tweetaligheid zorgt voor uitstel van seniliteit. Dit concluderen Canadese wetenschappers na onderzoek naar het optreden van de eerste symptomen van cognitieve storingen die te maken hebben met ouderdom. Bij mensen die in één taal door het leven gaan is dat gemiddeld op 71,4-jarige leeftijd het geval, bij tweetalige mensen treden die symptomen gemiddeld op 75,5-jarige leeftijd op.
Volgens de wetenschappers van de universiteit van Toronto heeft geen medische behandeling een vergelijkbare seniliteitsvertragende werking.

Er bestaan diverse smaken van zogenaamde live-cd's met daarop het besturingssysteem Linux. Een live-cd bevat naast dat systeem de meest noodzakelijke software zoals een browser (tevens dus voor webmail) en een Office-applicatie. Een live-cd is altijd gratis. Een live-cd moet men downloaden en vervolgens branden. Een live-cd start vanzelf indien men de BIOS (Basic Input Output System) van de pc (tijdens het opstarten in principe te bereiken met DEL) in de sectie 'Boot' (= opstarten) zodanig instelt dat er altijd eerst gezocht wordt naar de cd, dan bijvoorbeeld naar de floppy en vervolgens pas de harde schijf. Deze instelling kan men zonder problemen permanent zo houden. Na het starten van de pc met de live-cd in de cd-drive en tijdens het werken gebeurt er niets op de ingebouwde harde schijf/schijven.

Het werken met een live-cd is verbluffend eenvoudig en plezierig, alles lijkt sprekend op Windows, alleen de namen van de programma's zijn veelal erg exotisch. Om te surfen is er 'Firefox' of 'Konqueror', in plaats van MS Office is er OpenOffice of Koffice, en wanneer u in plaats van webmail echte e-mail wilt gebruiken is er onder andere KMail of het uitstekende Thunderbird. Virussen, spyware en Trojaanse paarden zijn bij deze werkwijze uitgesloten. In ieder geval kunnen ze niet de schijven van de pc besmetten, hoogstens kan er op de USB-stick iets worden meegenomen. Na het uitschakelen of herstarten van de pc blijven er geen sporen van uw activiteiten achter tenzij u bestanden eerst op een stick had opgeslagen. Afdrukken vanuit een live-cd zal niet altijd lukken.

Ik heb diverse smaken live-cd's getest en vindt Kubuntu (thans v6.06) de meest plezierige en complete. Een voordeel van deze versie is dat het daarmee alleen voor Linux-ingewijden mogelijk is om ingebouwde harde schijven te benaderen. Een aangesloten USB-stick is wél direct toegankelijk. Voor gevallen waar een digitale monitor niet door Kubuntu wordt herkend beveel ik BeatrIX aan -- minder uitgebreid maar nog wel werkbaar. BeatrIX biedt wél directe toegang tot de overige bestanden op de pc.

De gedownloade *.iso-bestanden dient men als 'image' op een cd te branden.

Kubuntu, 700 MB: ftp://ftpserv.tudelft.nl/pub/Linux/releases.ubuntu.com/kubuntu/6.06/kubuntu-6.06.1-desktop-i386.iso
BeatrIX, 186 MB: download.watsky.net/BeatrIX_2005.1F.iso

Uitgebreide informatie over het verschijnsel live-cd vindt u op www.livecdnews.com.

De redactie van het Bulletin bestaat uit:
Hanneke Rutges
Harold Alexander
Marcus de Geus

Kopij en berichten aan de redactie van het Bulletin:
bulletin@vzv.info

Het bestuur van de VZV bestaat uit:
Marianne Kersbergen, voorzitter
Nathalie Le More, secretaris
Albert van Veghel, penningmeester
Kristof Stachowski, toelating leden
Kath Starsmore, publiciteit
Heleen Gelinck, belangenbehartiging

Algemene correspondentie VZV:
VZV - Postbus 85598 - 2508 CG Den Haag
06 48810463
info@vzv.info

Voor meer informatie over de VZV:
www.vzv.info

Kopij voor het Bulletin dient in de vorm van een elektronisch tekstbestand te worden gericht aan het redactieadres. Bij overname uit andere bronnen dient de inzender zo nodig te zorgen voor toestemming en deze te vermelden bij aanlevering.

De inhoud van het Bulletin valt onder de verantwoordelijkheid van de redactie, maar geeft niet noodzakelijkerwijs haar standpunt of dat van het bestuur weer.